مروری بر استانداردها و آیین‌نامه‌های مهندسی ایمنی حریق در شهرداری‌ها و چالش‌های اجرای آن در ایران

مروری بر استانداردها و آیین‌نامه‌های مهندسی ایمنی حریق در شهرداری‌ها و چالش‌های اجرای آن در ایران

محمد جمشیدی1

1) فوق‌لیسانس مهندسی ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE)، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائم‌شهر؛ کارشناس آتش‌نشانی شهرداری کرج

کد IOI مقاله : AAHE-ABFCHC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    ایمنی حریق در محیط‌های شهری، صرفاً یک مسئله فنی در طراحی ساختمان نیست، بلکه بخشی از نظام حکمرانی شهری، کنترل ساخت‌وساز، مدیریت ریسک، حفاظت از جان شهروندان و صیانت از سرمایه‌های عمومی و خصوصی است. شهرداری‌ها در ایران به دلیل نقش مستقیم در صدور پروانه، کنترل نقشه‌ها، نظارت بر ساخت، پایان‌کار، برخورد با تخلفات ساختمانی و هماهنگی با سازمان آتش‌نشانی، یکی از اصلی‌ترین نهادهای درگیر در اجرای الزامات ایمنی حریق محسوب می‌شوند. با این حال، شکاف میان متن مقررات و کیفیت اجرای آن در عمل، به یکی از مسائل مزمن نظام ساخت‌وساز شهری تبدیل شده است. این مقاله با رویکرد مرور روایتی ـ تحلیلی، استانداردها، آیین‌نامه‌ها و چارچوب‌های مهندسی ایمنی حریق را با تمرکز بر نسبت آن‌ها با وظایف شهرداری‌ها بررسی می‌کند و چالش‌های اجرای این الزامات در ایران را واکاوی می‌نماید. یافته‌ها نشان می‌دهد که مهم‌ترین موانع اجرا شامل غلبه نگاه حداقلی و چک‌لیستی بر ارزیابی ایمنی، ضعف هماهنگی نهادی میان شهرداری، سازمان نظام مهندسی، آتش‌نشانی و مراجع صدور مجوز، کمبود متخصصان مستقل ایمنی حریق، ضعف پایش پس از بهره‌برداری، ناکارآمدی ضمانت اجرا، پیچیدگی ساختمان‌های موجود و فرسوده، و کمبود داده‌های یکپارچه برای مدیریت ریسک شهری است. مقاله نتیجه می‌گیرد که حرکت از کنترل صرفاً تجویزی به سمت ترکیبی از کنترل تجویزی، ارزیابی عملکردمحور، بازرسی هوشمند، پایگاه داده ایمنی ساختمان‌ها و مسئولیت‌پذیری نهادی، می‌تواند کیفیت اجرای مقررات ایمنی حریق در شهرداری‌های ایران را به‌طور معنادار ارتقا دهد.

کلمات کلیدی : ایمنی حریق شهرداری مقررات ملی ساختمان مبحث سوم آتش‌نشانی کنترل ساختمان ایران مدیریت ریسک شهری