تبیین اصول زیبایی شناختی در معماری خانه های سنتی با هدف به کارگیر ی در ساختمانهای مدرن (نمونه موردی: قزوین)

تبیین اصول زیبایی شناختی در معماری خانه های سنتی با هدف به کارگیر ی در ساختمانهای مدرن (نمونه موردی: قزوین)

پانیذ جاوید1 عرفان اسلامی فمی2 سارا سوهانگیر3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری ، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری ، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3) دکتری تخصصی معماری ، استادیار و عضو هیئت علمی گروه معماری ، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد پرند، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHE-ABHDKK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    معماری معاصر قزوین به تدریج کیفیات زیبایی‌شناختی و هویتی خانه‌های سنتی این شهر را از دست داده است. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که در خانه‌های تاریخی قزوین اصولی مانند هندسه مربع و مستطیل، سلسله‌مراتب در ورودی (هشتی، دالان، حیاط)، تقارن در نماها و تناسبات متناسب با اقلیم سرد رعایت می‌شده است (بمانیان و همکاران، ۱۳۹۱). همچنین مطالعات بعدی بر نقش نمای حیاط مرکزی و سازماندهی سه‌گانه فضاهای باز، بسته و پوشیده تأکید داشته‌اند (جعفری‌ها و همکاران، ۱۳۹۶؛ کشتکار و افشاری، ۱۴۰۳). اما تاکنون پژوهشی که مستقیماً این اصول را با هدف کاربرد در معماری مدرن قزوین تبیین کند، انجام نشده است. با توجه به رشد سریع ساخت‌وساز و تضعیف هویت معماری در قزوین، بازخوانی این اصول یک ضرورت است. هدف اصلی، تبیین اصول زیبایی‌شناختی خانه‌های سنتی قزوین و ارائه چارچوبی برای به‌کارگیری آن در ساختمان‌های مدرن می‌باشد. سؤال اصلی این است: اصول زیبایی‌شناختی حاکم بر این خانه‌ها کدامند و چگونه می‌توان آن‌ها را در طراحی مدرن به کار گرفت؟ این تحقیق از نظر هدف کاربردی-توسعه‌ای و از نظر ماهیت کیفی-تحلیلی است. هفت خانه قاجاری قزوین (از جمله امینی، بهروزی و امام جمعه شهیدی) با مشاهده میدانی و مطالعات کتابخانه‌ای بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد اصول زیبایی‌شناختی در سه دسته جای می‌گیرند: اصول فضایی (سلسله‌مراتب، تناسبات هندسی، حیاط مرکزی متناسب با اقلیم سرد)، اصول تزیینی (تقارن در نما، آجرکاری، گچ‌بری، ارسی) و اصول ادراکی-حسی (نور چندلایه، رنگ، آب و گیاه). بر این اساس، چهار راهکار عملی پیشنهاد شده است: بازتفسیر تزئینات با مصالح نوین، طراحی بازشوهای الهام‌گرفته از ارسی، احیای سلسله‌مراتب فضایی در مقیاس همسایگی و تلفیق طبیعت در نما. به‌کارگیری این اصول می‌تواند به بازیابی هویت معماری قزوین و ارتقای کیفیت ساختمان‌های مدرن کمک کند.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي اصول زیبایی‌شناختی خانه‌های سنتی معماری مدرن قزوین سلسله‌مراتب فضایی