واکاوی تأثیر نور بر طراحی پوسته مراکز فرهنگی با رویکرد معماری بومی (مطالعه موردی: اقلیم گرم و خشک ایران)

واکاوی تأثیر نور بر طراحی پوسته مراکز فرهنگی با رویکرد معماری بومی (مطالعه موردی: اقلیم گرم و خشک ایران)

علیرضا صالحی نژاد1 سارا سوهانگیر2

1) دانشجوی کارشناسی‌ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
2) دکتری تخصصی معماری ، استادیار و عضو هییت علمی گروه معماری ، دانشکده معماری و شهرسازی ، واحد پرند دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران

کد IOI مقاله : AAHE-ABHFHA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    در اقلیم گرم و خشک، نور طبیعی همزمان منبع اصلی روشنایی روز و عامل افزایش بار حرارتی و خیرگی است. در بسیاری از مراکز فرهنگی معاصر این اقلیم، از ظرفیت معماری بومی برای کنترل توأمان نور و حرارت در طراحی پوسته بهره‌ی نظام‌مند گرفته نمی‌شود. پژوهش‌های پیشین نقش نور طبیعی در معماری پایدار و عملکرد عناصر بومی مانند ایوان، سایه‌بان، مشبک و حیاط مرکزی را عمدتاً به‌صورت جداگانه بررسی کرده‌اند و پیوند نظام‌مند این دانش با طراحی پوسته مراکز فرهنگی معاصر کمتر تحلیل شده است. این خلأ، به‌همراه لزوم کاهش مصرف انرژی، ارتقای آسایش بصری و حرارتی، و تقویت هویت بومی، ضرورت پژوهش حاضر را شکل می‌دهد. هدف این پژوهش، شناسایی نقش نور طبیعی در شکل‌گیری پوسته مراکز فرهنگی در اقلیم گرم و خشک، استخراج الگوها و مؤلفه‌های بومی کنترل نور، تحلیل امکان به‌کارگیری آن‌ها در نمونه‌های معاصر و ارائه راهبردهای طراحی پوسته مبتنی بر بهینه‌سازی نور روز است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی ـ تحلیلی است؛ مبانی نظری نور، اقلیم گرم و خشک، معماری بومی و پوسته ساختمان از منابع کتابخانه‌ای استخراج شده و سپس نمونه‌های بومی و مراکز فرهنگی معاصر این اقلیم از نظر نحوه‌ی استفاده از نور روز و سازمان‌دهی پوسته به‌صورت تطبیقی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد نور در معماری بومی این اقلیم از طریق فیلترهای نوری، لایه‌بندی پوسته، فضاهای نیمه‌باز و کنترل بازشوها مدیریت می‌شود و تطبیق خلاقانه این اصول با نیازهای مراکز فرهنگی معاصر می‌تواند به پوسته‌هایی با نور روز مطلوب، کاهش مصرف انرژی و تقویت هویت بومی منجر شود.

کلمات کلیدی : نور طبیعی طراحی پوسته مراکز فرهنگی معماری بومی اقلیم گرم و خشک آسایش بصری بهینه‌سازی انرژی