پایش مکانی–زمانی جزیره حرارتی شهری در منطقه دو شهرداری تبریز

پایش مکانی–زمانی جزیره حرارتی شهری در منطقه دو شهرداری تبریز

امیر فتحی نژاد1 سینا غزالیان2 هادی قربانپور3 محمد خیری4

1) کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز
2) کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد تبریز
3) کارشناس شهرسازی، شهرداری تبریز
4) کارشناس شهرسازی، شهرداری تبریز

کد IOI مقاله : AAHE-ABKKCG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    گسترش سطوح ساخته‌شده و کاهش پوشش گیاهی، توازن حرارتی شهر را تغییر می‌دهد و به تشدید جزیره حرارتی شهری می‌انجامد، ازاین‌رو پایش این پدیده در مقیاس محله برای برنامه‌ریزی شهری اهمیت دارد. این مقاله، روند مکانی–زمانی شاخص‌های دمای سطح زمین (LST)، پوشش گیاهی (NDVI)، سطوح ساخته‌شده (NDBI) و جزیره حرارتی شهری (UHI) را در منطقه دو تبریز طی سال‌های ۱۹۸۴، ۲۰۰۴ و ۲۰۲۴ بررسی می‌کند. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی است و در آن تصاویر ماهواره‌ای لندست، نقشه‌های تفصیلی شهری و بلوک‌های آماری در محیط‌های GIS و ENVI پردازش شدند، سپس میانگین شاخص‌ها با ابزار Zonal Statistics استخراج و برای تحلیل رگرسیون خطی چندمتغیره به SPSS منتقل شد. یافته‌های پایان‌نامه افزایش شدت UHI، گسترش سطوح نفوذناپذیر و نقش کاهنده پوشش گیاهی را نشان می‌دهد. در مدل سال ۲۰۲۴، مقدار R^2=0.81 و R^2 تعدیل‌شده برابر با 0.78 گزارش شده است. همچنین LST و NDBI اثر مثبت و NDVI اثر منفی بر UHI دارند. نقشه‌های سال ۲۰۲۴، محلات شرقی و غربیِ متراکم و فرسوده را به‌عنوان پهنه‌های گرم‌تر معرفی می‌کنند، درحالی‌که پهنه‌های دارای فضای سبز شرایط حرارتی مناسب‌تری دارند.

کلمات کلیدی : پایش مکانی زمانی جزیره حرارتی پوشش گیاهی منطقه 2 تبریز