کاربرد سامانه اطلاعات جغرافیایی در شناسایی و پیش‌بینی کانون‌های تخلفات شهری: مروری بر فرصت‌ها، چالش‌ها و استقرار در شهرداری‌ها

کاربرد سامانه اطلاعات جغرافیایی در شناسایی و پیش‌بینی کانون‌های تخلفات شهری: مروری بر فرصت‌ها، چالش‌ها و استقرار در شهرداری‌ها

ابراهیم محمدی مقدم1

1) کارشناس تخلفات ساختمانی شهرداری رشت

کد IOI مقاله : AAHE-ACADKE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    تخلفات شهری—از ساخت‌وساز غیرمجاز و تغییر کاربری اراضی تا اشغال فضاهای عمومی—در شهرهای امروز به چالشی جدی برای مدیریت شهری تبدیل شده‌اند؛ چالشی که با بازرسی‌های موردی و گزارش‌های پراکنده به‌تنهایی قابل مدیریت نیست. هدف این پژوهش، بررسی کاربرد سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و داده‌های فضایی در پایش، شناسایی و پیش‌بینی کانون‌های تخلفات شهری و تبیین فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات استقرار آن در شهرداری‌هاست. روش پژوهش، کیفی و از نوع مروری–تحلیلی (مفهومی) بود که در آن منابع علمی معتبر داخلی و خارجی با معیارهای ارتباط موضوعی، اعتبار علمی و تازگی نسبی گردآوری و با تحلیل محتوای کیفی در سه محور پایش، شناسایی و پیش‌بینی دسته‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که GIS با یکپارچه‌سازی داده‌های پروانه‌سازی، کاربری زمین، تصاویر هوایی و ماهواره‌ای، گزارش‌های شهروندان و سوابق بازرسی، امکان رصد مستمر تغییرات شهری و شناسایی کانون‌های تمرکز تخلف را فراهم می‌کند. همچنین، ترکیب GIS با مدل‌های آماری و هوش مصنوعی، در صورت وجود داده‌های کافی و اعتبارسنجی‌شده، می‌تواند احتمال وقوع تخلف در مناطق و بازه‌های زمانی پرخطر را برآورد کند. با این حال، موفقیت استقرار GIS به کیفیت و یکپارچگی داده‌ها، ظرفیت تحلیلی کارکنان و هماهنگی نهادی و حقوقی وابسته است. نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که شهرداری‌ها برای بهره‌گیری اثربخش از GIS باید فراتر از تأمین نرم‌افزار و تجهیزات، بر ایجاد زیرساخت داده‌ای مشترک، بازطراحی فرایندهای سازمانی، تقویت ظرفیت تحلیلی کارکنان و تدوین چارچوب حقوقی–اخلاقی برای حریم خصوصی و امنیت داده تمرکز کنند.

کلمات کلیدی : سامانه اطلاعات جغرافیایی (gis) داده‌های فضایی تخلفات شهری پایش شهری پیش‌بینی مکانی