زیبایی شناسی باغ ایرانی در فرآیند حرکت

شمیم نطاق¹ آزیتا بلالی اسکویی²

1) دانشجوی دکتری معماری اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2) استاد گروه معماری و شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

کد IOI مقاله : AAHE-ACZCAG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    باغ ایرانی به ‌عنوان یکی از نمودهای شاخص منظر فرهنگی ایران، محیطی است که تجربه آن در ارتباط با حضور و حرکت انسان در فضا شکل می‌گیرد. ساختار فضایی باغ، عناصر طبیعی و معماری و نحوه قرارگیری آن‌ها، امکان مواجهه با منظر را از موقعیت‌های مختلف فراهم می‌کند و با تغییر موقعیت ناظر، زاویه و میدان دید و نحوه ادراک عناصر و مناظر نیز تغییر می‌یابد. پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی شکل‌گیری تجربه زیبایی‌شناختی باغ ایرانی در فرآیند حرکت ناظر انجام شده است. در این پژوهش به سوال حرکت ناظر در باغ ایرانی چگونه موجب شکل‌گیری و تغییر تجربه زیبایی‌شناختی منظر می‌شود؟ به روش توصیفی–تحلیلی پاسخ داده می‌شود. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که آب، پوشش گیاهی، عمارت، دیوار و حصار، محور اصلی، مسیر، دید و چشم‌انداز و فضاهای باز و بسته، هر یک دارای کیفیت‌های زیبایی‌شناختی مشخصی هستند که در جریان حرکت ناظر به‌ صورت متغیر ادراک می‌شوند. تغییر موقعیت ناظر موجب تغییر زاویه، فاصله و میدان دید و در نتیجه تغییر نحوه مواجهه با این عناصر و توالی مناظر می‌شود. بر این اساس، تجربه زیبایی‌شناختی باغ ایرانی صرفا حاصل ویژگی‌های ثابت عناصر آن نیست، بلکه در فرآیند حرکت و توالی مواجهه با فضاها و عناصر شکل می‌گیرد.

کلمات کلیدی : باغ ایرانی زیبایی‌شناسی حرکت ادراک منظر