نظریه مدرسه بالنده؛ از نگاه متفاوت به انسان تا الگوی انسان‌محور برای تحول بنیادین پرورشی

نظریه مدرسه بالنده؛ از نگاه متفاوت به انسان تا الگوی انسان‌محور برای تحول بنیادین پرورشی

اسداله محمدی رئوف1 یاسمن یکتا مهر2 طاهره اندیشمند3

1) مدیرعامل و رئیس هیأت مدیره مجتمع فرهنگی آموزشی امام رضا (ع) سبزوار و دبیر آموزش و پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت
2) آموزگار و دانشجوی کارشناسی ارشد رشته روان‌شناسی بالینی، دانشگاه علوم پزشکی کاشان
3) مدیر دبستان و کارشناس ارشد نرم‌افزار کامپیوتر

کد IOI مقاله : AAHE-ACZFAZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    چکیده تحول بنیادین مدرسه، صرفاً با تغییر برنامه‌های درسی، روش‌های آموزشی، ساختارهای اداری یا فناوری‌ها تحقق نمی‌یابد، بلکه مستلزم بازاندیشی در نگاه به انسان و نحوه مواجهه مدرسه با ظرفیت‌های اوست. پژوهش حاضر با هدف مفهوم‌پردازی و ارائه الگوی «مدرسه بالنده» بر پایه رویکردی انسان‌محور انجام شده است. این پژوهش از نظر رویکرد، کیفی، اکتشافی و نظریه‌پردازانه است و بر تجربه حرفه‌ای، مشاهده موقعیت‌های معنادار، بازاندیشی نظام‌مند، استخراج الگوهای مفهومی و گفت‌وگوی آن‌ها با ادبیات علمی استوار است. در این فرایند، تجربه حرفه‌ای به‌عنوان ماده اولیه مفهوم‌پردازی در نظر گرفته شده و میان گزاره‌های پشتیبانی‌شده از ادبیات، استنباط‌های نظری و پیشنهادهای نظریه تمایز گذاشته شده است. نتیجه این فرایند، شناسایی و سازمان‌دهی دوازده مؤلفه شامل باور به انسان و اعتماد به ظرفیت‌های او؛ شناخت نیازهای انسان و پاسخ‌گویی به آن‌ها؛ تفاوت‌های فردی و شخصی‌سازی فرصت‌های یادگیری و رشد؛ روابط انسانی همدلانه، مشارکت، هم‌افزایی و تسهیلگری؛ فرصت دوباره برای تغییر، بازآفرینی و رشد؛ استعداد‌یابی و زمینه‌سازی برای شکوفایی؛ امیدآفرینی، انگیزش و تاب‌آوری؛ کنش‌آموزی، پژوهش و پروژه‌محوری؛ مدیریت منابع و فرصت‌ها برای رشد انسان؛ میانجی‌گری و مدیریت تعارض؛ مهارت‌افزایی و ظرفیت‌سازی؛ و مربیگری، کارآفرینی و استفاده هوشمندانه از فناوری‌های نوین است. این مؤلفه‌ها در قالب پنج اصل فراگیر شامل انسان‌محوری و ظرفیت‌محوری؛ رابطه انسانی، مشارکت و تسهیلگری؛ فرصت رشد، بازآفرینی و شکوفایی؛ عاملیت، کنش، یادگیری و مسئولیت؛ و بالندگی و آمادگی برای آینده سازمان‌دهی شده‌اند. بر مبنای این معماری، مدرسه بالنده مدرسه‌ای تعریف می‌شود که با تغییر نگاه خود به انسان از «مسئله» به «ظرفیت»، محیطی مبتنی بر اعتماد، رابطه انسانی، مشارکت و فرصت رشد ایجاد می‌کند و از طریق کنش‌آموزی، تجربه، بازاندیشی، مسئولیت‌پذیری، ظرفیت‌سازی، مربیگری و استفاده هوشمندانه از فناوری، انسان را برای یادگیری مستمر، زندگی و اثرگذاری اجتماعی توانمند می‌سازد. نوآوری اصلی این چارچوب نه در ادعای بدیع‌بودن هر یک از مؤلفه‌های منفرد، بلکه در معماری مفهومی، روابط میان مؤلفه‌ها و ترکیب آن‌ها در یک الگوی یکپارچه برای تحول انسان‌محور مدرسه است. بااین‌حال، این چارچوب در مرحله حاضر یک نظریه پیشنهادی و قابل آزمون است و اعتبار تجربی روابط میان مؤلفه‌ها و قابلیت انتقال آن به بافت‌های گوناگون آموزشی نیازمند پژوهش‌های میدانی، مقایسه‌ای و طولی است

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی مدرسه بالنده انسان‌محوری ظرفیت‌محوری کنش‌آموزی شکوفایی رشد انسانی