بررسی اندیشه و آثار ایرج کلانتری با خوانش رویکرد پدیدارشناسانه نوربرگ شولتز و پالاسما

بررسی اندیشه و آثار ایرج کلانتری با خوانش رویکرد پدیدارشناسانه نوربرگ شولتز و پالاسما

حمید رزاقی1 امیر حق جو2

1) دانشجوی دکترای تخصصی، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شبستر، شبستر، ایران
2) 2استادیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شبستر، شبستر، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABBACZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    معماری معاصر ایران در دهه‌های اخیر، در مواجهه با جریان‌های مدرنیستی و تحولات فرهنگی–اجتماعی، با چالش حفظ هویت تاریخی و کیفیت تجربه فضایی روبه‌رو بوده است. این مقاله با رویکرد پدیدارشناسانه و با تکیه بر دیدگاه‌های نوربرگ-شولتز و پالاسما، به تحلیل اندیشه‌ها و نقد آثار ایرج کلانتری می‌پردازد. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، مصاحبه و تحلیل دو پروژه شاخص سفارت ایران در تفلیس و اقامتگاه سفیر ایران در ایروان است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در مبانی نظری کلانتری، توجه ویژه‌ای به مؤلفه‌های پدیدارشناسانه مانند تجربه فضایی، بستر، اقلیم، کشف تدریجی فضا و ادراک حسی وجود دارد. با این حال، تحلیل آثار اجرایی او حاکی از آن است که زبان کالبدی معماری‌اش بیش از آنکه از این مؤلفه‌ها برآمده باشد، تحت سیطره اصول فرمال مدرنیسم غربی قرار گرفته است. این امر منجر به شکافی معنادار میان اندیشه نظری و تحقق کالبدی آثار شده است. در این شرایط، هویت معماری به جای شکل‌گیری از طریق تجربه‌ای ریشه‌دار در فرهنگ و مکان، عمدتاً در سطحی حداقلی و از طریق انعطاف‌پذیری فرم‌های مدرن بروز یافته است. پژوهش حاضر این شکاف را نه صرفاً یک ناسازگاری سبکی، بلکه نشانه‌ای از یک چالش نسلی در مواجهه با گفتمان مسلط مدرنیته و محدودیت‌های ترجمه مفاهیم بومی به زبان کالبدی معاصر تفسیر می‌کند.

کلمات کلیدی : معماری معاصر ایران هویت معماری ایرج کلانتری پدیدارشناسی مدرنیسم تجربه فضایی