تحلیل شاخص‌های معماری همساز با اقلیم در آثار منتخب جایزه‌های معمار و معمار برتر ایران (بازه زمانی ۱۳۹۵–۱۴۰۴)

تحلیل شاخص‌های معماری همساز با اقلیم در آثار منتخب جایزه‌های معمار و معمار برتر ایران (بازه زمانی ۱۳۹۵–۱۴۰۴)

نفیسه نوزادی1 ایمان میرشجاعیان حسینی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، گروه معماری، مؤسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران،
2) استادیار، گروه معماری، مؤسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران،

کد IOI مقاله : AAHF-ABCACA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    معماری همساز با اقلیم به عنوان یکی از ارکان محوری معماری پایدار، نقشی تعیین‌کننده در کاهش بحران‌های زیست‌محیطی، بهینه‌سازی مصرف انرژی و ارتقای کیفیت آسایش حرارتی ایفا می‌کند. در ایران، با توجه به تنوع اقلیمی گسترده و پیشینه غنی معماری بومی، بازخوانی این الگوها در قالب زبان مدرن به یکی از چالش‌های اساسی معماران معاصر تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف سنجش میزان تحقق شاخص‌های اقلیمی در جریان‌سازترین پروژه‌های دهه اخیر، یعنی برندگان جوایز معتبر معماری ایران در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴، تدوین شده است. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی با ماهیت کیفی است. در گام نخست، از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، چک‌لیستی از شاخص‌های کلیدی در چهار حوزه پیکره‌بندی و فرم، جداره‌ها و بازشوها، سلسله‌مراتب فضا و حیاط‌ مرکزی و تکنیک‌های غیرفعال خورشیدی استخراج گردید. سپس با استفاده از روش تحلیل محتوا، نمونه‌های شاخص از میان برندگان جوایز ملی (نظیر جایزه معمار و معمار برتر) به صورت هدفمند انتخاب و مورد ارزیابی تطبیقی قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که معماری معاصر ایران در این بازه زمانی، از رویکردهای صرفاً فرم‌گرایانه به سمت بومی‌سازی هوشمندانه اصول اقلیمی حرکت کرده است. نتایج حاکی از آن است که شاخص‌هایی نظیر ایجاد کوران طبیعی و استفاده از پوسته‌های دوم جهت کنترل تابش بیشترین فراوانی را در طرح‌های برگزیده داشته‌اند؛ با این حال، در بخش بهره‌گیری از فناوری‌های نوین انرژی‌های پاک، همچنان شکافی میان طرح‌های برتر و استانداردهای جهانی مشاهده می‌شود. این مقاله با ارائه یک تحلیل تطبیقی، تصویری روشن از سیر تحول معماری اقلیمی در ایران معاصر ارائه داده و الگویی برای طراحان جهت پیوند میان زیبایی‌شناسی و پایداری محیطی فراهم می‌آورد.

کلمات کلیدی : معماری همساز با اقلیم جوایز معماری ایران پایداری محیطی معماری معاصر ایران تحلیل محتوا آسایش حرارتی