پدیدارشناسی مواد در نقطه تلاقی مهندسی مکانیک با تاریخ و فلسفه هنر

پدیدارشناسی مواد در نقطه تلاقی مهندسی مکانیک با تاریخ و فلسفه هنر

امید رضا محمدی پور1 سید محمد فضائلی2

1) عضو هیات علمی مهندسی مکانیک، دانشگاه پیام نور، تهران.
2) عضو هیات علمی گروه هنر، دانشگاه پیام نور، تهران.

کد IOI مقاله : AAHF-ABDABC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    این پژوهش چگونگی تأثیرگذاری خواصِ قابل‌سنجشِ مواد بر تجربه حسی و زیبایی‌شناختی انسان را بررسی می نماید، بدین صورت که با بهره‌گیری از پدیدارشناسی، به‌ویژه آرای هوسرل و مرلو-پونتی ، مواجهه با ماده را به‌عنوان رویدادی «بدن مند۱» مفهوم‌سازی می‌کند که در آن تعاملات بساوایی (لمسی)، حرارتی و ارتعاشی، به آگاهی و قضاوت زیبایی‌شناختی ساختار می‌بخشند. از منظر روش‌شناختی، پژوهش حاضر یک مرور هدفمند بر تحقیقات اخیر در زمینه رفتار مکانیکی (مدول الاستیسیته، پاسخ تنش-کرنش، رژیم‌های ترد/شکل‌پذیر، میرایی ارتعاش)، پارامترهای ترمودینامیکی (رسانایی حرارتی، ظرفیت گرمایی ویژه) و مواد هوشمند (آلیاژهای حافظه‌دار، پیزوالکتریک‌ها) انجام داده و یافته‌های کمی را با گفتمان‌های تاریخ هنر و فلسفه، از جمله مینیمالیسم و «هنر فقیر۲»، پیوند می‌دهد. یافته‌های این سنتز نشان می‌دهد که تغییرات در سختی، پروفیل تغییرشکل و پاسخ ارتعاشی، به‌طور مستقیم ادراک بساوایی، پایداریِ ادراک‌شده، شکنندگی و اتمسفر فضایی آثار هنری و محیط‌های معماری را شرطی می‌کنند. خواص ترمودینامیکی نیز بر زیبایی‌شناسی حسی-حرارتی حاکم هستند؛ به‌گونه‌ای که مواد دارای رسانایی و ظرفیت گرمایی بالا، احساسات متمایزی از سرما، سنگینی و ماندگاری را القا می‌کنند که شکل‌دهنده‌ی تجربیات حسی و زیبایی شناسی در مجسمه‌سازی و معماری است. علاوه بر این، تحولات اخیر در توسعه‌ی آلیاژهای حافظه‌دار و مواد پیزوالکتریک، خلق آثار هنری تعاملی را امکان‌پذیر ساخته است که با نمایشِ دگرگونی پویا و عاملیت ظاهری، مرزهای میان شیء ایستا و سیستم پاسخ‌گو را کم رنگ می‌کنند. در نهایت، این پژوهش نتیجه‌گیری می‌کند که پدیدارشناسی چارچوب انتقادی حائز اهمیتی را برای تفسیر چگونگیِ تبدیل معیارهای کمّی مهندسی به تجربه زیبایی‌شناختیِ بدن مند ارائه می‌دهد؛ همچنین، شکاف‌های پژوهشیِ موجود در تلفیق داده‌های دقیقِ علم مواد با تحلیل‌های تاریخ هنر، به‌ویژه در زمینه خواص ترمودینامیکی و چیدمان‌های مبتنی بر مواد هوشمند را تبیین می‌نماید.

کلمات کلیدی : پدیدارشناسی مواد مدول الاستیسیته رفتار تنش کرنش گذار ترد شکل‌پذیر ویسکوالاستیسیته تجربیات زیبایی شناختی