تحلیل تطبیقی مدل‌های ادراک بصری و ارائه چارچوب طراحی گرافیک محیطی فراگیر برای سالمندان: مطالعه موردی کلان‌شهر تهران

تحلیل تطبیقی مدل‌های ادراک بصری و ارائه چارچوب طراحی گرافیک محیطی فراگیر برای سالمندان: مطالعه موردی کلان‌شهر تهران

مریم زادنهال1

1) تحلیل تطبیقی مدل‌های ادراک بصری و ارائه چارچوب طراحی گرافیک محیطی فراگیر برای سالمندان: مطالعه موردی کلان‌شهر تهران

کد IOI مقاله : AAHF-ABEBGE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    چکیده: عدم انطباق نشانه‌های محیطی با تغییرات فیزیولوژیک و شناختی سالمندان، یکی از چالش‌های اساسی در مدیریت فضاهای عمومی کلان‌شهرهاست که منجر به کاهش امنیت حرکتی و انزوای اجتماعی این گروه می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی الگوهای ادراک بصری در سالمندان و تدوین چارچوبی برای بهینه‌سازی گرافیک محیطی در بافت‌های شهری پیچیده است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد روش‌شناسی آمیخته، در فاز کمی با استفاده از آزمون‌های استاندارد ادراک بصری (شامل سنجش حساسیت کنتراست و تمایز رنگی) و در فاز کیفی با تحلیل پدیدارشناختی تجربیات مشارکت‌کنندگان در مناطق پرتردد تهران انجام شد. یافته‌های حاصل از تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که میانِ خوانایی نشانه‌های موجود و توانایی ادراکی سالمندان، شکاف معناداری وجود دارد؛ به‌طوری‌که تراکم بصری محیط و عدم رعایت سلسله‌‌مراتب در ابعاد حروف و رنگ‌بندی، نرخ خطای مسیریابی را در این گروه تا ۴۵٪ افزایش داده است. تحلیل تطبیقی مدل‌ها بیانگر آن است که استانداردهای فعلی گرافیک محیطی تهران، نه‌تنها متناسب با تغییرات سنی نیستند، بلکه فاقد انطباق‌پذیری با بافت‌های بصری شلوغ هستند. پژوهش در نهایت، «چارچوب طراحی بصری فراگیر» (Inclusive Visual Design Framework) را با تأکید بر متغیرهای «کنتراست بهینه»، «ساده‌سازی شناختی» و «کدگذاری فضایی» ارائه می‌دهد. این یافته‌ها ضمن ارتقای دانش نظری در حوزه طراحی شهری دوستدار سالمند، راهکارهای اجرایی مشخصی را برای ارتقای خوانایی بصری محیطی در کلان‌شهرهای در حال توسعه پیشنهاد می‌کند.

کلمات کلیدی : ‌ها گرافیک محیطی فراگیر ادراک بصری سالمندان خوانایی شهری مدیریت فضاهای عمومی کلان‌شهر تهران