تحلیلی بر نقش زیرمولفه‌های انعطاف‌پذیری فضایی در ارتقای تعاملات محیطی در دانشکده‌های هنر و معماری

تحلیلی بر نقش زیرمولفه‌های انعطاف‌پذیری فضایی در ارتقای تعاملات محیطی در دانشکده‌های هنر و معماری

سیده سُرور پوراشرف1 جعفر یوسف پور2

1) کارشناسی ارشد مهندسی معماری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران
2) استادیار، گروه معماری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABEBGH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    هدف این پژوهش تحلیل زیرمولفه‌های انعطاف‌پذیری فضایی و تبیین نقش آن‌ها در ارتقای تعاملات محیطی در دانشکده‌های هنر و معماری است. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که محیط‌های آموزشی هنر و معماری بر پایه فعالیت‌های خلاقانه، مشارکتی و کارگاهی شکل گرفته‌اند و نیازمند فضاهایی با توانایی انطباق‌پذیری بالا هستند. در چنین بسترهایی، انعطاف‌پذیری فضایی نه‌تنها یک ویژگی کالبدی، بلکه یک رویکرد راهبردی برای ایجاد محیط‌های پویا و تعامل‌محور به شمار می‌رود. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام شده و داده‌های آن از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای منابع معتبر حوزه معماری آموزشی گردآوری شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که انعطاف‌پذیری فضایی از طریق پنج زیرمولفه اصلی شامل انعطاف‌پذیری کالبدی، عملکردی، مبلمان، سازماندهی فضایی و انعطاف‌پذیری مبتنی بر فناوری قابل تبیین است. هر یک از این زیرمولفه‌ها به شیوه‌ای متفاوت در شکل‌دهی تعاملات محیطی نقش‌آفرینی می‌کنند. انعطاف‌پذیری کالبدی با فراهم کردن امکان تغییر ساختار فضا، تعاملات فیزیکی و بصری را تقویت می‌کند. انعطاف‌پذیری عملکردی با ایجاد قابلیت چندمنظوره برای فضاها، تنوع فعالیت‌های آموزشی را پشتیبانی می‌کند. انعطاف‌پذیری مبلمان نیز با فراهم‌سازی امکان چیدمان‌های متنوع، زمینه‌ساز شکل‌گیری تعاملات فردی و گروهی می‌شود. همچنین، انعطاف‌پذیری سازماندهی فضایی با ایجاد پیوند میان فضاهای رسمی و غیررسمی، بر جریان‌های ارتباطی کاربران می‌افزاید. در نهایت، انعطاف‌پذیری مبتنی بر فناوری از طریق زیرساخت‌ها و تجهیزات هوشمند، سطح تازه‌ای از تعاملات ترکیبی فیزیکی ـ دیجیتال را به محیط آموزشی وارد می‌کند. نتایج کلی پژوهش نشان می‌دهد که حداکثر تعاملات محیطی زمانی حاصل می‌شود که این زیرمولفه‌ها به صورت یکپارچه و هم‌افزا در طراحی فضاهای آموزشی مورد توجه قرار گیرند. بر این اساس، رویکردی تلفیقی و چندبعدی به انعطاف‌پذیری فضایی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری محیط‌های یادگیری پویا، خلاقانه و کاربرمحور در دانشکده‌های هنر و معماری باشد.

کلمات کلیدی : انعطاف‌پذیری فضایی تعاملات محیطی انعطاف‌پذیری کالبدی انعطاف‌پذیری عملکردی انعطاف‌پذیری مبلمان سازماندهی فضایی