بررسی اثرات اندرکنش تونل‌های شهری بر نشست سطحی زمین مطالعه عددی با استفاده از نرم‌افزار PLAXIS 3D

بررسی اثرات اندرکنش تونل‌های شهری بر نشست سطحی زمین مطالعه عددی با استفاده از نرم‌افزار PLAXIS 3D

احسان کشاورز1 امیر وکیلی2

1) کارشناسی ارشد مهندسی عمران گرایش ژئوتکنیک دانشگاه آزاد اسلامی واحد سپیدان، ایران
2) امیر وکیلی، عضو گروه عمران، واحد بیضا، دانشگاه آزاد اسلامی، بیضا، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABEFEF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    گسترش شبکه‌های حمل‌ونقل زیرزمینی در شهرهای بزرگ، اجرای تونل‌ها را به یکی از مهم‌ترین اجزای توسعه زیرساختی تبدیل کرده است. در این میان، نشست سطحی زمین ناشی از حفاری تونل‌ها از چالش‌های اساسی در طراحی و اجرای پروژه‌های شهری به شمار می‌رود؛ زیرا این پدیده می‌تواند موجب آسیب به ساختمان‌های مجاور، تأسیسات شهری و کاهش ایمنی بهره‌برداری شود. اهمیت این موضوع در تونل‌های دوقلو و چندگانه دوچندان است، چرا که اندرکنش میان تونل‌ها می‌تواند الگوی تغییرشکل زمین را به‌طور قابل توجهی دگرگون سازد. در این پژوهش، رفتار نشست سطحی زمین در اثر حفاری تونل‌های شهری با تأکید بر اندرکنش تونل‌های دوقلو به‌صورت عددی و با استفاده از نرم‌افزار PLAXIS 3D مورد بررسی قرار گرفته است. ابتدا رفتار تونل تکی مدل‌سازی و نتایج حاصل با داده‌های معتبر موجود مقایسه و اعتبارسنجی شد. سپس، مدل‌های تونل دوقلو در آرایش‌های مختلف هندسی شامل حالت‌های افقی، قائم و مایل، و نیز در دو وضعیت حفاری همزمان و غیرهمزمان تحلیل شدند. همچنین، اثر پارامترهای ژئوتکنیکی خاک از جمله زاویه اصطکاک داخلی و عمق محور تونل بر میزان نشست سطحی و نیروهای داخلی سازه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که افزایش فاصله افقی بین مراکز تونل‌ها باعث کاهش قابل توجه نشست سطحی می‌شود و در فاصله‌ای حدود سه برابر قطر تونل، اثر اندرکنش به‌صورت محسوس کاهش می‌یابد. همچنین حفاری غیرهمزمان نسبت به حفاری همزمان، منجر به کاهش نشست و کنترل بهتر تغییرشکل‌های سطح زمین می‌شود. از سوی دیگر، افزایش زاویه اصطکاک داخلی خاک از ۲۵ به ۴۵ درجه، باعث کاهش جابجایی‌ها و افزایش پایداری سامانه تونل–خاک گردید. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای طراحی ایمن‌تر و اقتصادی‌تر تونل‌های شهری، به‌ویژه در مناطق حساس شهری، مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : تونل شهری نشست سطحی اندرکنش تونل‌ها plaxis 3d تونل دوقلو حفاری غیرهمزمان