تحلیل شبکه مفهومی مؤلفه‌های معماری مذهبی درمان‌گرا با تأکید بر سلامت روان، مراقبه و رویکردهای طراحی سلامت‌محور

تحلیل شبکه مفهومی مؤلفه‌های معماری مذهبی درمان‌گرا با تأکید بر سلامت روان، مراقبه و رویکردهای طراحی سلامت‌محور

فائزه اسدپور1 دنیا عابسی2 امیرحسین شیردل3

1) استادیار، گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران،ایران.
2) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران.
3) گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AAHF-ABEFEG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    معماری مذهبی به‌عنوان یکی از کهن‌ترین گونه‌های فضایی، همواره نقشی فراتر از کارکردهای کالبدی ایفا کرده و بستری برای تجربه‌های معنوی، آرامش روانی و ارتقای بهزیستی انسان فراهم آورده است. در دهه‌های اخیر، هم‌زمان با افزایش توجه به سلامت روان و کیفیت زندگی، پژوهش‌های معماری به‌سوی بررسی ظرفیت‌های درمان‌گرای فضاهای مذهبی و نقش آن‌ها در ارتقای سلامت روان، تسهیل تجربه‌های مراقبه‌ای و تحقق رویکردهای طراحی سلامت‌محور سوق یافته‌اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ساختار مفهومی و شناسایی روندهای پژوهشی حوزه معماری مذهبی درمان‌گرا، از روش علم‌سنجی و تحلیل شبکه هم‌رخدادی کلیدواژه‌ها بهره گرفته است. داده‌های پژوهش از پایگاه اطلاعاتی Lens استخراج شده و با استفاده از نرم‌افزار VOSviewer مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج تحلیل شبکه مفهومی نشان می‌دهد مفاهیمی نظیر سلامت روان، مراقبه، معنویت، انسان‌محوری و طراحی سلامت‌محور، هسته مرکزی پژوهش‌های این حوزه را شکل می‌دهند. همچنین، روند زمانی مطالعات حاکی از گذار تدریجی پژوهش‌ها از رویکردهای صرفاً آیینی و نمادین به‌سوی رویکردهای میان‌رشته‌ای با تأکید بر ابعاد روان‌شناختی، تجربه‌محور و درمان‌گرای فضاهای مذهبی است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به‌عنوان مبنایی نظری برای توسعه چارچوب‌های نوین طراحی معماری مذهبی مورد استفاده قرار گیرد و طراحان و پژوهشگران را در جهت ارتقای کیفیت فضایی، آرامش روانی و سلامت ذهنی کاربران فضاهای مذهبی یاری رساند.

کلمات کلیدی : معماری مذهبی معماری درمان‌گرا مراقبه طراحی سلامت‌محور روش بیلیومتریک