تبیین نقش عاملیت پویای کنترل هوشمند در تحقق تعادل انرژی-آسایش در نمای دوپوسته ساختمان‌های اقلیم گرم و خشک

تبیین نقش عاملیت پویای کنترل هوشمند در تحقق تعادل انرژی-آسایش در نمای دوپوسته ساختمان‌های اقلیم گرم و خشک

مهناز طالبی1 احسان راستگو2

1) گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران،
2) دانشجوی دکترا، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران،

کد IOI مقاله : AAHF-ABEKBD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    در معماری اقلیم گرم و خشک، همواره تنش حل‌نشده‌ای میان کارایی انرژی و آسایش حرارتی وجود داشته است که جستجو برای راه‌حل‌هایی فراتر از رویکردهای ایستا و متداول را ضروری می‌سازد. نمای دوپوسته از طریق ایجاد یک حائل هوایی، این قابلیت را دارد که هم‌زمان به هر دو نیاز پاسخ دهد. اما این ظرفیت، خودبه‌خود محقق نمی‌شود و نیازمند نوعی منطق کنترلی هوشمند با ماهیتی تعاملی و غیرخطی است. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و تفسیری، از مطالعات صرفاً عددی و فنی فراتر رفته تا سازوکار مفهومی «عاملیت پویای کنترل هوشمند» را تبیین کند. پرسش اصلی این است: کنترل هوشمند در نمای دوپوسته چگونه و با چه نقش مفهومی، زمینه‌ساز «تعادل پویا» بین انرژی و آسایش می‌شود؟ در گام نخست، با تکیه بر نظریه سیستم‌ها و فلسفۀ فناوری، چارچوبی نظری تدوین و در قالب پروتکلی استدلالی مستند شد. فاز دوم به مرور نظام‌مند کیفی (فراترکیب) و تحلیل مضمون ۴۵ مطالعۀ منتخب اختصاص داشت که شبکه‌ای از مفاهیم کلیدی را نمایان کرد. برای افزایش اعتبار یافته‌ها، در فاز سوم مصاحبه‌هایی نیمه‌ساختاریافته با ۶ متخصص در حوزۀ طراحی نما و سیستم‌های کنترلی انجام شد. همچنین یک داور بیرونی فرایند کدگذاری مضامین را بازبینی کرد. تلفیق یافته‌ها روشن ساخت که کنترل هوشمند از مسیر سه مضمون سازمان‌دهندۀ «هوشمندی پیش‌کنشی»، «میانجیگری فعال» و «یکپارچگی شبکه‌ای» به‌علاوۀ مضمون مکمل «تعامل با ساکنان» به یک «عاملیت پویا» تبدیل می‌شود. این عاملیت در قالب چهار مؤلفه، همراه با مثال‌های عینی، تعریف عملیاتی شده است. مدل مفهومی نهایی، چرخۀ «ادراک-تصمیم-کنش» را در کنار حلقۀ یادگیری و تعامل با ساکن ترسیم می‌کند که خروجی آن نوعی تعادل سیال و پویاست. این پژوهش تلاش کرده است کنترل هوشمند را از یک «ابزار اجرایی» صرف به یک «همکار طراحی» ارتقا دهد؛ با این شرط که مدل پیشنهادی هنوز در حد فرضیه نظری است و باید اعتبارسنجی تجربی شود.

کلمات کلیدی : نمای دوپوسته کنترل هوشمند عاملیت پویا تعادل انرژی آسایش فراترکیب اقلیم گرم و خشک