ارزیابی خطرپذیری خشکسالی موثر بر فعالیت مسکونی در شهر اصفهان

ارزیابی خطرپذیری خشکسالی موثر بر فعالیت مسکونی در شهر اصفهان

مسعود قاسمی1 محمود محمدی2 احمد شاهیوندی3 داریوش مرادی‌چادگانی4

1) دانش آموخته کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری دانشگاه هنر اصفهان،
2) دانشیار گروه شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان،
3) دانشیار گروه شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان،
4) دانش آموخته دکتری شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی،

کد IOI مقاله : AAHF-ABFACC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    خشکسالی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مخاطرات طبیعی و پیامدهای برجسته تغییرات اقلیمی، در دهه‌های اخیر اثرات گسترده‌ای بر ساختارهای اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی و کالبدی شهرها برجای گذاشته است. شهر اصفهان نیز به‌دلیل کاهش بارندگی، مدیریت ناپایدار منابع آب، انتقال بین‌حوضه‌ای آب و رشد فزاینده جمعیت شهری، با تشدید بحران خشکسالی و پیامدهای ناشی از آن مواجه شده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و اولویت‌بندی خطرپذیری اثرات شهری خشکسالی مؤثر بر فعالیت مسکونی در شهر اصفهان انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی است. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد ارزیابی نیمه‌کمی خطرپذیری بوده و داده‌های مورد نیاز از طریق مطالعات اسنادی، روش دلفی و پیمایش میدانی گردآوری شده است. جامعه آماری شامل شهروندان 15 سال و بیشتر ساکن مناطق پانزده‌گانه شهر اصفهان بوده و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، 388 نفر تعیین شده است. برای سنجش آسیب‌پذیری از میزان جمعیت تحت تأثیر و برای محاسبه خطرپذیری از حاصل‌ضرب احتمال خطر در آسیب‌پذیری استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در میان اثرات مورد بررسی، «خشک شدن رودخانه و مادی‌ها» با مقدار خطرپذیری 0.148، «ایجاد نارضایتی و بی‌اعتمادی عمومی متقابل جامعه مدنی و تصمیم‌گیرندگان» با مقدار 0.120، «دگرگونی امید به زندگی» با مقدار 0.076، «دگرگونی کیفیت هوا» با مقدار 0.065 و «افزایش آسیب‌پذیری سلامت جسمی» با مقدار 0.052، بالاترین سطح خطرپذیری را در شهر اصفهان دارا هستند. یافته‌ها نشان می‌دهد که خشکسالی در اصفهان صرفاً یک بحران طبیعی نیست، بلکه به‌عنوان پدیده‌ای چندبعدی، ابعاد اجتماعی، روانی، اقتصادی و محیطی زندگی شهری را تحت تأثیر قرار داده است. در نتیجه، اتخاذ رویکردهای پیشگیرانه، ارتقای تاب‌آوری شهری و تدوین برنامه‌های مدیریت یکپارچه منابع آب، از الزامات اساسی کاهش خطرپذیری خشکسالی در شهر اصفهان به شمار می‌رود.

کلمات کلیدی : خطرپذیری ارزیابی خطر پذیری خشکسالی فعالیت مسکونی اصفهان