بررسی نقش فضای سبز شهری در تحقق حقوق شهروندی و ارتقای کیفیت زندگی شهری

بررسی نقش فضای سبز شهری در تحقق حقوق شهروندی و ارتقای کیفیت زندگی شهری

شهروز سیفی1 احمد میرزامحمدی2

1) کارمند شهرداری تبریز
2) دانشجوی دکتری معمارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز ( ارس

کد IOI مقاله : AAHF-ABFBBA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رشد سریع شهرنشینی و افزایش تمرکز جمعیت در شهرها، مسائل و چالش‌های متعددی را در حوزه محیط زیست شهری و کیفیت زندگی شهروندان ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، توجه به مؤلفه‌های زیست‌محیطی به عنوان بخشی از حقوق شهروندی اهمیت ویژه‌ای یافته است. یکی از مهم‌ترین عناصر محیط زیست شهری که نقش قابل توجهی در بهبود شرایط زیستی شهرها ایفا می‌کند، فضای سبز شهری است. فضای سبز شامل مجموعه‌ای از پارک‌ها، بوستان‌ها، باغ‌ها، درختان خیابانی و سایر فضاهای پوشیده از پوشش گیاهی است که علاوه بر ایجاد زیبایی بصری در شهر، کارکردهای مهمی در کاهش آلودگی هوا، تعدیل دمای محیط، افزایش رطوبت نسبی، کاهش آلودگی صوتی و بهبود شرایط اکولوژیکی شهر دارد. از سوی دیگر، دسترسی مناسب و عادلانه شهروندان به این فضاها می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای سلامت جسمی و روانی، افزایش تعاملات اجتماعی و تقویت حس تعلق به محیط شهری شود. در سال‌های اخیر، مفهوم حق برخورداری از محیط زیست سالم به عنوان یکی از ابعاد مهم حقوق شهروندی مورد توجه پژوهشگران و برنامه‌ریزان شهری قرار گرفته است. بر این اساس، فراهم کردن شرایط مناسب برای دسترسی شهروندان به فضای سبز، نه تنها یک اقدام زیست‌محیطی بلکه یکی از وظایف اساسی مدیریت شهری در راستای تحقق عدالت اجتماعی و حقوق شهروندی محسوب می‌شود. در بسیاری از اسناد حقوقی و قوانین ملی نیز بر ضرورت حفاظت از محیط زیست و توسعه فضای سبز تأکید شده است. با این حال، گسترش بی‌رویه شهرها، افزایش ساخت‌وسازها، محدودیت زمین و نبود برنامه‌ریزی مناسب، از جمله عواملی هستند که موجب کاهش سرانه فضای سبز در برخی شهرها و توزیع نابرابر آن در مناطق مختلف شهری شده‌اند. این مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی ارتباط میان حقوق شهروندی و فضای سبز شهری می‌پردازد و نقش مدیریت شهری را در توسعه، حفظ و توزیع عادلانه این فضاها مورد بررسی قرار می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی صحیح در حوزه فضای سبز می‌تواند به بهبود کیفیت محیط شهری، ارتقای سلامت عمومی، افزایش رضایت شهروندان و تحقق بهتر حقوق شهروندی کمک کند.

کلمات کلیدی : حقوق شهروندی فضای سبز شهری محیط زیست شهری مدیریت شهری کیفیت زندگی شهری