بررسی و ارزیابی نیازها و دیدگاه‌های والدین و کودکان در مناسب سازی فضاهای شهری دوستدار کودک

بررسی و ارزیابی نیازها و دیدگاه‌های والدین و کودکان در مناسب سازی فضاهای شهری دوستدار کودک

مینا شفیعی1 علی اصغر پیله‌ور2 میثم علی پور3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
2) استاد، گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران
3) استادیار، گروه مهندسی شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABFCAK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    شهر به‌عنوان بستر اصلی زندگی اجتماعی، نقش مهمی در شکل‌گیری تجربه‌های روزمره و روند رشد شهروندان دارد. در این میان، کودکان به دلیل حساسیت‌های رشدی و وابستگی بیشتر به کیفیت محیط، بیش از سایر گروه‌ها از شرایط فضاهای شهری تأثیر می‌پذیرند. با وجود طرح‌های مختلف در حوزه برنامه‌ریزی شهری، بسیاری از فضاهای عمومی در کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، همچنان با رویکردی بزرگسال‌محور طراحی و سامان‌دهی می‌شوند و نیازها و ادراکات کودکان کمتر مبنای طراحی قرار می‌گیرد. این وضعیت باعث کاهش حضور مستقل کودکان در فضاهای عمومی، محدود شدن فرصت‌های بازی و تعامل اجتماعی، و افزایش نگرانی والدین درباره ایمنی شده است. همچنین کودکان در فرایند تصمیم‌گیری شهری کمتر امکان بیان خواسته‌های خود را دارند و در نتیجه، فضاهایی که با عنوان شهر دوستدار کودک ایجاد می‌شوند، لزوماً با تجربه واقعی آنان هماهنگ نیستند. هدف این پژوهش، بررسی و ارزیابی نیازها و دیدگاه‌های والدین و کودکان در زمینه مناسب‌سازی فضاهای شهری دوستدار کودک در محدوده کیانشهر اهواز است. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش ترکیبی کمی و کیفی انجام شد. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه، مشاهده میدانی و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش‌های آماری، از جمله آزمون t تک‌نمونه‌ای و رگرسیون چندگانه، تحلیل شدند. نتایج نشان داد ادراک کاربران از کیفیت فضاهای شهری در ابعاد کالبدی-زیست‌محیطی، اجتماعی-فرهنگی، روان‌شناختی-ادراکی و سیاستی-مدیریتی پایین‌تر از حد مطلوب است. ایمنی مهم‌ترین مطالبه مشترک والدین و کودکان شناخته شد و ضعف روشنایی، ناامنی مسیرهای دسترسی و کمبود تجهیزات استاندارد، از مهم‌ترین موانع حضور فعال کودکان در فضاهای عمومی هستند. همچنین نبود سازوکارهای مؤثر برای مشارکت کودکان و والدین در تصمیم‌گیری شهری، به شکل‌گیری فضاهایی نامتناسب با نیازهای واقعی آنان انجامیده است. در نهایت، مناسب‌سازی مؤثر این فضاها مستلزم گذار از طراحی برای کودکان به طراحی با کودکان بر پایه رویکردی چندبعدی و متکی بر تجربه زیسته آنان است.

کلمات کلیدی : شهر دوستدار کودک مناسب‌سازی فضاهای شهری ادراک کودکان دیدگاه والدین مشارکت کودکان کیانشهر اهواز