چارچوبی برای ارتقای عدالت فضایی و دسترسی فرهنگی در برنامه‌ریزی شهر شبانه با محوریت شهردار شب

چارچوبی برای ارتقای عدالت فضایی و دسترسی فرهنگی در برنامه‌ریزی شهر شبانه با محوریت شهردار شب

اصغر حسین خانی1

1) لیسانس مدیریت فرهنگی، شهردار شب منطقه 4 تهران

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFBE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    برنامه‌ریزی شهری در بسیاری از شهرها هنوز به‌طور ضمنی بر منطق روزانه استوار است؛ گویی شهر پس از پایان ساعت اداری، یا صرفاً به قلمرو فراغت و مصرف تبدیل می‌شود، یا به مسئله‌ای انتظامی و امنیتی. این نگاه، بخش مهمی از زندگی شهری را نادیده می‌گیرد: کارگران شب‌کار، زنان و گروه‌های آسیب‌پذیر، جوانان، سالمندان، ساکنان محلات پیرامونی، کسب‌وکارهای شبانه، هنرمندان، گردشگران، و شهروندانی که دسترسی آنان به فرهنگ، حمل‌ونقل، ایمنی و فضاهای عمومی در ساعات شب به‌شدت نابرابر است. مقاله حاضر با هدف تدوین چارچوبی مفهومی ـ اجرایی برای ارتقای عدالت فضایی و دسترسی فرهنگی در برنامه‌ریزی شهر شبانه، نقش «شهردار شب» را نه صرفاً به‌عنوان مدیر اقتصاد شبانه، بلکه به‌مثابه میانجی نهادی، هماهنگ‌کننده بین‌بخشی و مدافع حق برابر شهروندان به زیست فرهنگی پس از تاریکی بررسی می‌کند. روش پژوهش، مرور ترکیبی و سنتز روایی ـ مضمونی منابع علمی فارسی و لاتین است. در این مرور، ادبیات اقتصاد شبانه، عدالت فضایی، دسترسی فرهنگی، ایمنی شهری، حکمرانی مشارکتی و برنامه‌ریزی زمان‌مند شهر تحلیل و با یکدیگر ترکیب شد. یافته‌ها نشان می‌دهد عدالت در شهر شبانه تنها با توزیع مکانی امکانات فرهنگی محقق نمی‌شود، بلکه به پیوند هم‌زمان میان مکان، زمان، هزینه، امنیت ادراک‌شده، حمل‌ونقل، به‌رسمیت‌شناسی فرهنگی و امکان مشارکت در تصمیم‌گیری وابسته است. بر این اساس، مقاله چارچوبی هفت‌بعدی پیشنهاد می‌کند که شامل توزیع فضایی، دسترسی زمانی، استطاعت‌پذیری، ایمنی غیرطردکننده، تنوع فرهنگی، حکمرانی داده‌محور و میانجی‌گری نهادی شهردار شب است. نتیجه مقاله تأکید می‌کند که شهر شبانه عادلانه، شهری نیست که فقط دیرتر بیدار بماند؛ شهری است که پس از تاریکی نیز برای گروه‌های مختلف قابل دسترس، قابل استفاده، قابل زیست و قابل نمایندگی باشد.

کلمات کلیدی : شهر شبانه شهردار شب عدالت فضایی دسترسی فرهنگی اقتصاد شبانه برنامه‌ریزی شهری حکمرانی شهری عدالت زمانی