بازاندیشی انتقادی در شهرهای هوشمند پایدار با تمرکز بر هزینه‌های پنهان، امنیت داده، سوگیری الگوریتمی، نابرابری شهری و شکست حکمرانی

بازاندیشی انتقادی در شهرهای هوشمند پایدار با تمرکز بر هزینه‌های پنهان، امنیت داده، سوگیری الگوریتمی، نابرابری شهری و شکست حکمرانی

محمد محمدی1

1) دانشجوی دکترای تخصصی رشته Rs & gis علوم تحقیقات

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFCB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    شهر هوشمند پایدار در ادبیات معاصر برنامه‌ریزی شهری، حکمرانی دیجیتال و مدیریت زیرساخت به‌عنوان الگویی برای افزایش کارایی، کاهش مصرف منابع، بهبود خدمات عمومی و ارتقای کیفیت زندگی معرفی شده است. با این حال، تمرکز بیش از حد بر ظرفیت‌های فناورانه این الگو موجب شده است که سویه‌های پرهزینه، پرریسک و گاه نابرابر آن کمتر در کانون تحلیل قرار گیرد. این مقاله با رویکرد مرور ساختاریافته ـ انتقادی، ادبیات علمی مربوط به سویه تاریک شهرهای هوشمند پایدار را در پنج محور هزینه، امنیت، سوگیری، نابرابری و شکست حکمرانی بررسی می‌کند. هدف مقاله، فراتر رفتن از روایت‌های خوش‌بینانه درباره شهر هوشمند و ارائه فهمی تحلیلی از سازوکارهایی است که از طریق آن‌ها فناوری‌های شهری می‌توانند به وابستگی مالی بلندمدت، آسیب‌پذیری سایبری، نظارت‌پذیری شهروندان، بازتولید نابرابری فضایی، تصمیم‌گیری الگوریتمی غیرشفاف و تضعیف پاسخ‌گویی نهادی منجر شوند. روش مقاله مبتنی بر پروتکل مرور ساختاریافته با الهام از منطق PRISMA است، اما به دلیل نبود داده خام جست‌وجوی کامل، آمار ساختگی درباره تعداد منابع شناسایی‌شده و حذف‌شده ارائه نمی‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که مسئله اصلی شهر هوشمند پایدار نه خود فناوری، بلکه نحوه پیوند فناوری با اقتصاد سیاسی شهر، ساختار نهادی، کیفیت داده، رژیم‌های مالکیت، ظرفیت اجرایی و عدالت فضایی است. مقاله در پایان، چارچوبی با عنوان «حکمرانی ریسک‌محور، عدالت‌محور و چرخه‌عمرمحور شهر هوشمند پایدار» پیشنهاد می‌کند که بر ارزیابی هزینه کل مالکیت، امنیت و حریم خصوصی از مرحله طراحی، ممیزی سوگیری الگوریتمی، مشارکت معنادار شهروندان، شفافیت قراردادهای فناورانه و ارزیابی پیامدهای اجتماعی ـ فضایی تأکید دارد. پیام اصلی مقاله آن است که شهر هوشمند تنها زمانی می‌تواند پایدار باشد که هوشمندی آن در خدمت عدالت، پاسخ‌گویی و تاب‌آوری نهادی قرار گیرد.

کلمات کلیدی : شهر هوشمند پایدار حکمرانی داده امنیت سایبری شهری سوگیری الگوریتمی عدالت داده نابرابری دیجیتال هزینه چرخه عمر شکست حکمرانی