مروری بر نقش معماری پایدار در کاهش مصرف انرژی ساختمان‌های شهری و بهبود عملکرد زیست‌محیطی شهرداری‌ها

مروری بر نقش معماری پایدار در کاهش مصرف انرژی ساختمان‌های شهری و بهبود عملکرد زیست‌محیطی شهرداری‌ها

قادر نیک خصال1

1) فوق لیسانس مهندسی معماری دانشگاه آزاد مرند، پست سازمانی کارشناس معماری

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFCC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رشد شهرنشینی، افزایش تقاضای انرژی در بخش ساختمان و تشدید پیامدهای زیست‌محیطی ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی، معماری پایدار را از یک رویکرد طراحی صرف به بخشی از سیاست‌گذاری شهری و مدیریت محیط‌زیست شهری تبدیل کرده است. ساختمان‌های شهری، به‌ویژه در کلان‌شهرها، سهم قابل‌توجهی در مصرف انرژی، انتشار گازهای گلخانه‌ای، تولید پسماند ساختمانی و تشدید جزیره حرارتی شهری دارند؛ ازاین‌رو، کاهش مصرف انرژی در این بخش تنها از مسیر مداخله‌های فنی در مقیاس بنا ممکن نیست و نیازمند پیوند میان طراحی معماری، مقررات شهری، مدیریت دارایی‌های ساختمانی شهرداری، نوسازی بافت موجود، ارزیابی چرخه عمر و حکمرانی انرژی در سطح محله و شهر است. هدف این مقاله، مرور و سنتز انتقادی مطالعات مرتبط با نقش معماری پایدار در کاهش مصرف انرژی ساختمان‌های شهری و تبیین دلالت‌های آن برای بهبود عملکرد زیست‌محیطی شهرداری‌هاست. روش پژوهش بر پایه مرور روایی ـ تحلیلی همراه با نقشه‌برداری موضوعی ادبیات تنظیم شده و مطالعات منتخب در چهار محور اصلی شامل طراحی غیرفعال و پوسته ساختمان، مصالح و چرخه عمر، فناوری‌های هوشمند و انرژی‌های تجدیدپذیر، و سیاست‌گذاری و ابزارهای اجرایی شهرداری‌ها تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد معماری پایدار زمانی بیشترین اثر را بر کاهش مصرف انرژی دارد که از سطح انتخاب مصالح یا نصب تجهیزات فراتر رود و به‌صورت یک نظام تصمیم‌گیری چندمقیاسی، از جانمایی و فرم شهری تا بهره‌برداری، پایش، بازآفرینی و ممیزی انرژی ساختمان‌ها را دربرگیرد. مقاله در پایان، مدلی مفهومی برای اتصال معماری پایدار به مأموریت‌های شهرداری‌ها پیشنهاد می‌کند و نشان می‌دهد که شهرداری‌ها می‌توانند با اصلاح ضوابط ساخت‌وساز، مشوق‌های نوسازی سبز، بانک اطلاعات انرژی ساختمان، الزامات ممیزی، و توسعه زیرساخت‌های داده‌محور، نقش فعالی در گذار به ساختمان‌های کم‌مصرف و شهرهای کم‌کربن ایفا کنند.

کلمات کلیدی : معماری پایدار مصرف انرژی ساختمان ساختمان شهری شهرداری عملکرد زیست‌محیطی طراحی غیرفعال ارزیابی چرخه عمر ساختمان سبز