بررسی نقش طراحی معماری اقلیمی در افزایش تاب‌آوری ساختمان‌ها و فضاهای شهری در برابر تغییرات اقلیمی

بررسی نقش طراحی معماری اقلیمی در افزایش تاب‌آوری ساختمان‌ها و فضاهای شهری در برابر تغییرات اقلیمی

قادر نیک خصال1

1) فوق لیسانس مهندسی معماری دانشگاه آزاد مرند، پست سازمانی کارشناس معماری

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFCD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    تغییرات اقلیمی، افزایش رخدادهای حدی، تشدید جزیره حرارتی شهری و رشد تقاضای سرمایش، معماری و طراحی شهری را با پرسشی بنیادین روبه‌رو کرده است: چگونه می‌توان ساختمان‌ها و فضاهای شهری را به‌گونه‌ای طراحی کرد که نه‌تنها مصرف انرژی کمتری داشته باشند، بلکه در برابر گرما، خشکسالی، بارش‌های شدید، نوسان دما و اختلالات محیطی نیز تاب‌آورتر شوند؟ این مقاله با رویکرد مرور نظام‌مند ـ تفسیری، نقش طراحی معماری اقلیمی را در افزایش تاب‌آوری کالبدی، حرارتی، زیست‌محیطی و اجتماعی ساختمان‌ها و فضاهای شهری بررسی می‌کند. تمرکز مقاله بر پیوند میان اصول طراحی اقلیمی، راهبردهای غیرفعال، آسایش حرارتی، فرم شهری، پوشش گیاهی، مصالح، پوسته ساختمان و سازوکارهای انطباق با اقلیم آینده است. یافته‌ها نشان می‌دهد طراحی اقلیمی زمانی به تاب‌آوری واقعی منجر می‌شود که از سطح توصیه‌های عمومی مانند «استفاده از سایه» یا «تهویه طبیعی» فراتر رود و به صورت سامانه‌ای چندمقیاسی در مقیاس بنا، قطعه، خیابان، محله و شبکه فضاهای باز به کار گرفته شود. در این چارچوب، تاب‌آوری اقلیمی حاصل هم‌زمانِ کاهش آسیب‌پذیری، افزایش ظرفیت سازگاری، کاهش وابستگی به سامانه‌های مکانیکی پرمصرف و ارتقای کیفیت تجربه انسانی از فضاست. مقاله نشان می‌دهد که مهم‌ترین شکاف ادبیات موجود، ضعف در پیوند دادن شبیه‌سازی‌های انرژی و خرداقلیم با تصمیم‌های واقعی طراحی، کمبود ارزیابی‌های بلندمدت تحت سناریوهای اقلیم آینده، و بی‌توجهی نسبی به زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی و اجرایی است. در پایان، یک چارچوب مفهومی برای طراحی اقلیمی تاب‌آور پیشنهاد می‌شود که بر هم‌افزایی میان فرم، پوسته، مصالح، زیرساخت سبز ـ آبی، رفتار کاربران و سیاست‌های ساختمانی تأکید دارد.

کلمات کلیدی : طراحی اقلیمی تاب‌آوری اقلیمی معماری پایدار آسایش حرارتی جزیره حرارتی شهری طراحی غیرفعال فضاهای شهری تغییرات اقلیمی