یکپارچه‌سازی داده‌های مکانی، حسگرها و اینترنت اشیاء در معماری شهر هوشمند؛ چارچوبی برای حکمرانی داده‌محور شهری در کلانشهرها

یکپارچه‌سازی داده‌های مکانی، حسگرها و اینترنت اشیاء در معماری شهر هوشمند؛ چارچوبی برای حکمرانی داده‌محور شهری در کلانشهرها

راضیه خالقی مهر1

1) کارشناس ارشد سیستمهای اطلاعات مکانی و سنجش از دور

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFCH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    فرایند شهرنشینی در قرن بیست‌ویکم با شتابی بی‌سابقه در حال گسترش است و این روند با افزایش تراکم جمعیت، مصرف انرژی و انتشار آلاینده‌ها، فشار فزاینده‌ای بر زیرساخت‌ها و خدمات شهری وارد می‌کند. در چنین شرایطی، حرکت به سوی شهرهای هوشمند به‌عنوان راهبردی برای ارتقای کارایی، پایداری و کیفیت زندگی شهروندان اهمیت بیشتری یافته است. شهر هوشمند با بهره‌گیری از فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات، اینترنت اشیاء و داده‌های مکانی، به دنبال بهینه‌سازی مدیریت شهری و پایش پیوسته پدیده‌های شهری است. با وجود این، بسیاری از رویکردهای موجود بیشتر بر معماری‌های فنی و سامانه‌های داده‌محور تمرکز دارند و ظرفیت تحلیل مکانی، همچنین ابعاد حکمرانی داده، اخلاق، شفافیت و مشارکت شهروندان را کمتر به‌صورت یکپارچه پوشش می‌دهند. این مقاله یک مرور نظام‌مند و انتقادی ارائه می‌کند که هدف آن تدوین چارچوبی داده‌محور برای یکپارچه‌سازی داده‌های مکانی، حسگرها و اینترنت اشیاء و تبیین پیامدهای حکمرانی آن در کلانشهرهاست. برای این منظور، جست‌وجویی گسترده در پایگاه‌های علمی معتبر و منابع فارسی انجام شد، معیارهای ورود و خروج تعیین گردید و کیفیت روش‌شناسی مطالعات منتخب ارزیابی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که گرچه پیشرفت‌های فنی قابل توجهی در توسعه سامانه‌های هوشمند شهری رخ داده، اما توجه به سازوکارهای حکمرانی، مسئولیت‌پذیری، عدالت داده‌ای و نقش ذی‌نفعان همچنان ناکافی است. نوآوری این پژوهش در ارائه الگویی مفهومی است که علاوه بر لایه حسگر و شبکه، لایه‌های حکمرانی داده، اقتصاد داده و مشارکت ذی‌نفعان را نیز در بر می‌گیرد و بر پایه تجربه‌های جهانی و ایرانی، پیشنهادهایی کاربردی برای سیاست‌گذاران و پژوهشگران ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : شهر هوشمند داده‌ مکانی اینترنت اشیاء حکمرانی داده چارچوب مفهومی حسگر کلانشهر