تحلیل نقش هوش مصنوعی در بهینه‌سازی چراغ‌های راهنمایی و کاهش تراکم ترافیک در معابر اصلی شهری

تحلیل نقش هوش مصنوعی در بهینه‌سازی چراغ‌های راهنمایی و کاهش تراکم ترافیک در معابر اصلی شهری

مهدی شیدائی1

1) لیسانس عمران دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، پست سازمانی تخلفات ساختمانی

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFDK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    افزایش حجم سفرهای شهری، رشد مالکیت خودرو، محدودیت ظرفیت معابر و تغییرپذیری الگوهای تقاضا باعث شده است که کنترل سنتی چراغ‌های راهنمایی در بسیاری از معابر اصلی شهری کارایی کافی نداشته باشد. چراغ‌های زمان‌ثابت، حتی در صورت طراحی اولیه دقیق، معمولاً نسبت به تغییرات لحظه‌ای جریان، وقوع تصادف، عبور ناگهانی عابران، تغییر تقاضای حمل‌ونقل عمومی و نوسانات ساعتی سفر انعطاف‌پذیری محدودی دارند. در چنین زمینه‌ای، هوش مصنوعی و به‌ویژه روش‌هایی مانند یادگیری تقویتی، یادگیری عمیق، منطق فازی، مدل‌های چندعامله، بینایی ماشین و تحلیل داده‌های حسگری به‌عنوان رویکردهایی نوین برای بهینه‌سازی زمان‌بندی چراغ‌ها مطرح شده‌اند. هدف این مقاله، تحلیل نظام‌مند نقش هوش مصنوعی در بهبود عملکرد چراغ‌های راهنمایی و کاهش تراکم ترافیک در معابر اصلی شهری است. مقاله با رویکرد مرور روایی ـ تحلیلی و سنتز موضوعی، ادبیات علمی فارسی و لاتین را بررسی کرده و یافته‌ها را در چند محور اصلی سامان داده است: تحول از کنترل زمان‌ثابت به کنترل تطبیقی، نقش داده‌های بلادرنگ در شناخت وضعیت ترافیک، ظرفیت یادگیری تقویتی در تصمیم‌گیری چرخه‌ای و فازی، اهمیت هماهنگی شبکه‌ای میان تقاطع‌ها، پیامدهای زیست‌محیطی و ایمنی، و چالش‌های استقرار واقعی در شهرداری‌ها. نتایج نشان می‌دهد که هوش مصنوعی زمانی بیشترین اثر را دارد که صرفاً به‌عنوان الگوریتم جایگزین چراغ موجود دیده نشود، بلکه در قالب سامانه‌ای نهادی ـ فنی شامل داده معتبر، کنترلر قابل‌اعتماد، ارزیابی میدانی، حکمرانی الگوریتمی و نظارت انسانی به‌کار گرفته شود. مقاله نتیجه می‌گیرد که برای شهرهای ایران، مسیر واقع‌بینانه نه جهش فوری به سامانه‌های تمام‌خودکار، بلکه پیاده‌سازی مرحله‌ای کنترل هوشمند در کریدورهای پرتراکم، همراه با شبیه‌سازی، پایلوت، ارزیابی عملکرد و تدوین دستورالعمل شهرداری است.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی چراغ راهنمایی هوشمند یادگیری تقویتی کنترل تطبیقی ترافیک تراکم شهری معابر اصلی سامانه‌های حمل‌ونقل هوشمند شهرداری