بررسی نقش اداره حقوقی شهرداری در صیانت از املاک، اراضی عمومی و جلوگیری از تصرفات غیرقانونی شهری

بررسی نقش اداره حقوقی شهرداری در صیانت از املاک، اراضی عمومی و جلوگیری از تصرفات غیرقانونی شهری

صدراله مرادی1

1) کارشناسی ارشد حقوق ثبت اسناد و املاک، موسسه آموزش عالی کار قزوین،رئیس اداره اجرای احکام واحد حقوقی شهرداری قزوین

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFDZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    صیانت از املاک، اراضی عمومی و دارایی‌های غیرمنقول شهری یکی از حساس‌ترین مأموریت‌های مدیریت شهری است؛ زیرا این دارایی‌ها هم پشتوانه ارائه خدمات عمومی‌اند و هم بخشی از سرمایه بین‌نسلی شهر محسوب می‌شوند. در بسیاری از شهرداری‌ها، ضعف در مستندسازی مالکیت، پراکندگی سوابق ثبتی، ناهماهنگی میان واحدهای شهرسازی، املاک، درآمد، اجرائیات و حقوقی، و تأخیر در واکنش حقوقی به تعرضات، زمینه را برای تصرفات غیرقانونی، تغییر کاربری‌های غیرمجاز، تضییع حقوق عمومی و افزایش دعاوی شهری فراهم می‌کند. مقاله حاضر با رویکرد مرور روایی ـ تماتیک و با تمرکز بر نظام حقوق شهری ایران، نقش اداره حقوقی شهرداری را در سه سطح پیشگیرانه، مداخله‌ای و اصلاح‌گرانه بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد اداره حقوقی زمانی می‌تواند از جایگاه منفعلِ «پاسخ‌گو به پرونده‌ها» به جایگاه فعالِ «نهاد حافظ حقوق عمومی شهر» ارتقا یابد که در فرایندهای پیش از وقوع دعوا حضور سازمان‌یافته داشته باشد؛ از جمله در شناسایی ریسک‌های ثبتی، پایش قراردادها و واگذاری‌ها، کنترل حقوقی طرح‌های عمرانی، مستندسازی تصرفات، هماهنگی با ثبت اسناد، دادستانی، شورا و دستگاه‌های اجرایی، و طراحی بانک اطلاعاتی املاک. تحلیل مقاله نشان می‌دهد که صیانت مؤثر از اراضی شهری صرفاً با طرح دعوا پس از وقوع تصرف تحقق نمی‌یابد، بلکه نیازمند پیوند میان حقوق عمومی، حکمرانی داده، کاداستر، شفافیت اداری، پاسخ‌گویی نهادی و اقدام قضایی به‌موقع است. بر این اساس، مقاله یک مدل پیشنهادی برای «حکمرانی حقوقی املاک شهرداری» ارائه می‌دهد که در آن اداره حقوقی، محور اتصال داده، سند، تصمیم اداری، اقدام اجرایی و پیگیری قضایی تلقی می‌شود.

کلمات کلیدی : اداره حقوقی شهرداری املاک شهرداری اراضی عمومی تصرف غیرقانونی حقوق مالکانه حکمرانی زمین شهری کاداستر دعاوی شهری