تحلیل داده‌محور ریسک‌های تأخیر و افزایش هزینه در پروژه‌های عمرانی شهرداری: مرور ساختاریافته و ارائه چارچوب مفهومی برای مدیریت ساخت شهری

تحلیل داده‌محور ریسک‌های تأخیر و افزایش هزینه در پروژه‌های عمرانی شهرداری: مرور ساختاریافته و ارائه چارچوب مفهومی برای مدیریت ساخت شهری

محمدحسینی1

1) کارشناسی ارشد مهندسی عمران مدیریت ساخت، دانشگاه ازاد اسلامی واحدتهران مرکزی، ریاست اداره برنامه ریزی ونظارت طرح های عمرانی

کد IOI مقاله : AAHF-ABFFHH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    پروژه‌های عمرانی شهرداری، به دلیل پیوند هم‌زمان با بودجه عمومی، قراردادهای پیمانکاری، محدودیت‌های کالبدی شهر، انتظارات شهروندان و الزامات نهادی مدیریت شهری، بیش از بسیاری از پروژه‌های ساختمانی خصوصی در معرض تأخیر زمانی و افزایش هزینه قرار دارند. مسئله اصلی آن است که بخش قابل توجهی از ادبیات موجود، ریسک‌های پروژه‌های عمرانی را به‌صورت فهرست‌های جداگانه از عوامل تأخیر یا هزینه بررسی کرده و کمتر به روابط علّی، داده‌های اجرایی، سازوکارهای نهادی و قابلیت پیش‌بینی زودهنگام این ریسک‌ها پرداخته است. هدف مقاله حاضر، مرور ساختاریافته و انتقادی ادبیات مرتبط با ریسک‌های تأخیر و افزایش هزینه در پروژه‌های عمرانی شهرداری و تبیین ظرفیت مدیریت ساخت داده‌محور برای ارتقای پیش‌بینی، کنترل و پاسخ‌گویی در این پروژه‌هاست. روش مقاله، مرور ساختاریافته با الهام از منطق PRISMA و سنتز روایتی ـ تحلیلی است. در این چارچوب، ادبیات بین‌المللی و فارسی مرتبط با مدیریت ریسک، کنترل زمان و هزینه، عملکرد پروژه‌های عمرانی، داده‌محوری، یادگیری ماشین، مدیریت ارزش کسب‌شده، انتخاب پیمانکار و حکمرانی پروژه بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد ریسک‌های تأخیر و افزایش هزینه در پروژه‌های شهرداری معمولاً از برهم‌کنش پنج خوشه اصلی شکل می‌گیرند: ضعف برآورد و برنامه‌ریزی، تغییرات محدوده و طراحی، تأمین مالی و پرداخت، ضعف پیمانکار و زنجیره تأمین، و ناهماهنگی نهادی و ذی‌نفعی. مقاله استدلال می‌کند که رویکرد داده‌محور زمانی ارزش افزوده دارد که از سطح ابزارهای پیش‌بینی صرف فراتر رود و به معماری داده، چرخه تصمیم، قرارداد، بودجه، پایش میدانی و یادگیری سازمانی متصل شود. بر این اساس، چارچوبی مفهومی پیشنهاد می‌شود که مدیریت ریسک پروژه‌های عمرانی شهرداری را در سه لایه «داده و شواهد»، «تحلیل و پیش‌بینی» و «حکمرانی و اقدام اصلاحی» یکپارچه می‌کند.

کلمات کلیدی : پروژه‌های عمرانی شهرداری تأخیر پروژه افزایش هزینه مدیریت ساخت داده‌محور مدیریت ریسک مدیریت ارزش کسب‌شده یادگیری ماشین حکمرانی پروژه