مروری نظام‌مند بر چالش‌ها و راهکارهای پیاده‌سازی حسابداری تعهدی در شهرداری‌های ایران با تأکید بر گزارشگری مالی

مروری نظام‌مند بر چالش‌ها و راهکارهای پیاده‌سازی حسابداری تعهدی در شهرداری‌های ایران با تأکید بر گزارشگری مالی

علی چالاک1

1) لیسانس حسابداری دانشگاه آزاد تبریز؛ کارشناس امور مالی

کد IOI مقاله : AAHF-ABFZAH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    گذار از حسابداری نقدی به حسابداری تعهدی در بخش عمومی، به‌ویژه در شهرداری‌ها، یکی از محوری‌ترین اصلاحات مدیریت مالی به‌شمار می‌رود که با هدف ارتقای شفافیت، مسئولیت‌پذیری و کیفیت گزارشگری مالی دنبال می‌شود. در ایران، با تصویب قوانینی نظیر قانون برنامه پنجم توسعه و استانداردهای حسابداری بخش عمومی، شهرداری‌ها ملزم به استقرار نظام تعهدی شده‌اند، اما مسیر پیاده‌سازی با چالش‌های متعددی همراه بوده است. پژوهش حاضر یک مرور نظام‌مند از ادبیات علمی داخلی و بین‌المللی در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ (۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ میلادی) است که به شناسایی، طبقه‌بندی و تحلیل چالش‌ها و راهکارهای پیاده‌سازی حسابداری تعهدی در شهرداری‌های ایران با تأکید بر پیامدهای آن بر گزارشگری مالی می‌پردازد. پس از جست‌وجو در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر فارسی و انگلیسی و پالایش مطالعات بر اساس معیارهای ورود و خروج، ۴۶ مقاله و منبع کلیدی برای سنتز نهایی انتخاب شدند. یافته‌ها نشان می‌دهند که چالش‌ها در شش مقوله اصلی شامل موانع فنی و سیستمی، کمبود نیروی انسانی متخصص، نارسایی‌های قانونی و مقرراتی، مقاومت فرهنگی و سازمانی، ضعف در ارزش‌گذاری دارایی‌ها، و محدودیت‌های فناوری اطلاعات قابل دسته‌بندی هستند. در مقابل، راهکارهایی چون آموزش مستمر، اصلاح قوانین، استقرار سیستم‌های یکپارچه مالی، مدیریت تغییر و تقویت ساختار حسابرسی داخلی به‌عنوان پیش‌ران‌های اصلی شناسایی شدند. تحلیل روندها نشان می‌دهد که پیاده‌سازی موفق نیازمند رویکردی کل‌نگر است که هم‌زمان ابعاد فنی، انسانی و نهادی را در برگیرد. این مقاله ضمن ترکیب شواهد موجود، شکاف‌های پژوهشی از جمله کمبود مطالعات طولی و تحلیل‌های هزینه-فایده را برجسته می‌سازد و مسیرهایی برای پژوهش‌های آتی پیشنهاد می‌دهد.

کلمات کلیدی : حسابداری تعهدی شهرداری‌های ایران گزارشگری مالی چالش‌ها راهکارها مرور نظام‌مند