نقش هوش مصنوعی مولد در طراحی چارچوبی پیش‌نگر برای تاب‌آوری شهری در کلانشهرهای ایران

نقش هوش مصنوعی مولد در طراحی چارچوبی پیش‌نگر برای تاب‌آوری شهری در کلانشهرهای ایران

سجاد امانپور1

1) 1-دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه گیلان،رشت، ایران؛

کد IOI مقاله : AAHF-ABFZEK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    شتاب فزاینده تغییرات اقلیمی، رشد شتابان شهرنشینی و تشدید مخاطرات طبیعی و انسان‌ساخت مانند سیل، زلزله و امواج گرمایی، رویکردهای متعارف برنامه‌ریزی شهری را که در بسیاری موارد ماهیتی ایستا و واکنش‌گرا دارند، با چالش‌های اساسی مواجه کرده است. در این میان، کلانشهرهای ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی، تراکم بالای جمعیتی، گستردگی بافت‌های فرسوده و ناپایدار، و محدودیت‌های ساختاری در نظام مدیریت بحران، با سطح بالایی از آسیب‌پذیری روبه‌رو هستند. هدف این پژوهش، ارائه یک چارچوب مفهومی و عملیاتی برای برنامه‌ریزی تاب‌آوری شهری با بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی مولد به‌منظور حرکت از رویکرد واکنشی به رویکرد پیش‌نگر در مواجهه با بحران است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مدل‌سازی مفهومی و بررسی نظام‌مند پیشینه پژوهش است. چارچوب پیشنهادی با تلفیق سه لایه اصلی شامل تحلیل داده‌های کلان و ناهمگون شهری، شبیه‌سازی سناریوهای پیچیده بحران با استفاده از مدل‌های یادگیری عمیق و مدل‌های زبانی بزرگ، و تولید گزینه‌های مداخله کالبدی-فضایی توسط الگوریتم‌های مولد طراحی شده است. بررسی کارکردی این چارچوب نشان می‌دهد که هوش مصنوعی مولد می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای پشتیبانی از تصمیم‌گیری در شرایط عدم قطعیت، در مکان‌یابی پایگاه‌های امداد و نجات، طراحی مسیرهای تخلیه اضطراری و شبیه‌سازی رفتار جمعیت به‌کار گرفته شود. در نهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که ادغام هوش مصنوعی مولد در برنامه‌ریزی کالبدی و مدیریت بحران می‌تواند زمینه‌ساز تقویت تاب‌آوری شهری و حرکت به‌سوی مفهوم شهر تاب‌آور هوشمند باشد.

کلمات کلیدی : برنامه‌ریزی کالبدی شهری هوش مصنوعی مولد تاب‌آوری شهری مدیریت بحران شبیه‌سازی سناریو شهر هوشمند