حکمروایی شهری در عصر هوش مصنوعی عامل‌گرا: تحلیلی مفهومی و نقشه راه برای شهرهای ایران

حکمروایی شهری در عصر هوش مصنوعی عامل‌گرا: تحلیلی مفهومی و نقشه راه برای شهرهای ایران

سجاد امانپور1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه گیلان،رشت، ایران؛

کد IOI مقاله : AAHF-ABFZFZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    تحولات پرشتاب فناوری‌های دیجیتال، به‌ویژه ظهور نسل جدیدی از هوش مصنوعی با قابلیت استدلال، برنامه‌ریزی و کنش مستقل ـ که از آن با عنوان «هوش مصنوعی عامل‌گرا» یاد می‌شود ـ در حال بازتعریف بنیادین سازوکارهای حکمروایی شهری است. این فناوری نوظهور با خودکارسازی فرآیندهای تصمیم‌گیری، تسهیل تعاملات شهروندان با نهادهای مدیریت شهری و ارتقای ظرفیت‌های پیش‌بینی و برنامه‌ریزی، امکان گذار از «حکمروایی دیجیتال» به «حکمروایی عامل‌گرا» را فراهم کرده است. هدف این پژوهش، تحلیل مسیرهای تحول حکمروایی شهری در عصر هوش مصنوعی عامل‌گرا و ارائه یک نقشه راه مفهومی و عملیاتی برای کلانشهرهای ایران است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس مرور نظام‌مند ادبیات جهانی و ملی و تحلیل تطبیقی تجارب پیشرو در شهرهای رالی، بوستون، بارسلون و نمونه‌های آسیایی انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که تحول حکمروایی شهری در سه مسیر اصلی در حال رخ دادن است: (۱) خودکارسازی هوشمند خدمات شهری، (۲) تحول در فرآیندهای تصمیم‌گیری مبتنی بر شبیه‌سازی و تحلیل پیش‌بینی‌کننده، و (۳) بازآفرینی سازوکارهای مشارکت شهروندی. تحلیل تطبیقی تجارب جهانی بیانگر ضرورت رویکردی تدریجی، مبتنی بر اعتماد و حکمرانی‌شده برای بهره‌گیری از عامل‌های هوشمند است. در پایان، چالش‌های کلیدی پیاده‌سازی این فناوری در ایران شامل خلأهای قانونی، ضعف زیرساخت داده‌های باز، مسائل حریم خصوصی و مقاومت نهادی تحلیل شده و یک نقشه راه چهارمرحله‌ای برای حرکت به سوی «شهر عامل‌گرا» ارائه می‌شود.

کلمات کلیدی : حکمروایی شهری هوش مصنوعی عامل‌گرا شهر هوشمند مدیریت شهری مشارکت شهروندی تصمیم‌گیری مبتنی بر داده