تحلیل و ارزیابی محیطهای معرفتی ـ شناختی در شهرسازی اسلامی با رویکرد رشد و توسعه شهری
تحلیل و ارزیابی محیطهای معرفتی ـ شناختی در شهرسازی اسلامی با رویکرد رشد و توسعه شهری
میلاد کیانپور1 علی علایی2 سما بنی نجار3
1) پژوهشگر دکتری گروه معماری و شهرسازی واحد کرمانشاه, دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه, ایران
2) استادیار گروه معماری و شهرسازی واحد کرمانشاه دانشگاه آزاد اسلامی ، کرمانشاه, ایران
3) پژوهشگر دکتری گروه معماری و شهرسازی واحد کرمانشاه, دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه, ایران
کد IOI مقاله
:
AAHF-ABGAAC
محل انتشار :
کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
شهرسازی اسلامی، در معنای عمیق و تمدنی خود، صرفاً به حضور عناصر کالبدی، نمادهای دینی یا الگوهای تاریخی محدود نمیشود، بلکه ناظر بر شکلگیری محیطی است که بتواند زمینه رشد معرفتی، شناختی، اخلاقی، اجتماعی و توسعهای انسان را فراهم سازد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تحلیل و ارزیابی محیطهای معرفتی ـ شناختی در شهرسازی اسلامی با رویکرد رشد و توسعه شهری انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که در بسیاری از مطالعات شهرسازی اسلامی، توجه عمده به کالبد، هویت، معنا، عدالت یا حکمرانی بهصورت جداگانه صورت گرفته و هنوز چارچوبی منسجم برای پیوند میان معرفت، شناخت محیطی، ارزشهای اسلامی و توسعه شهری ارائه نشده است. این پژوهش از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی منابع نظری، پژوهشهای مرتبط و اسناد سیاستی ایران، ابعاد اصلی محیط معرفتی ـ شناختی را استخراج و سازماندهی میکند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که محیط معرفتی ـ شناختی در شهرسازی اسلامی دارای پنج بعد اصلی است: بعد معرفتی شامل دسترسی به دانش، اعتماد، آموزش، شفافیت و مشارکت آگاهانه؛ بعد شناختی شامل خوانایی، ادراک مکان، نشانهها، خاطره جمعی و معنا؛ بعد اسلامی ـ ارزشی شامل عدالت، محرمیّت، مصلحت عمومی، اخلاق، معنویت و کرامت انسان؛ بعد توسعهای شامل پایداری، رشد داناییمحور، ظرفیتسازی، مشارکت مردمی و حکمرانی پاسخگو؛ و بعد کالبدی ـ فضایی شامل مسجد، بازار، محله، میدان، مسیرهای پیاده، مراکز نمادین و فضاهای عمومی. نتیجه پژوهش نشان میدهد که شهر اسلامیِ توسعهیافته، شهری است که محیط آن به تولید معرفت صحیح، ادراک معنادار، عدالت، مشارکت، رشد اخلاقی و توسعه پایدار کمک کند.
کلمات کلیدی : محیط معرفتی ـ شناختی شهرسازی اسلامی شناخت محیطی رشد شهری توسعه شهری عدالت فضایی حکمرانی شهری