تبیین تأثیر مؤلفه‌های معماری بر کاهش استرس و ارتقای آرامش روانی مراجعان در فضاهای تنش‌زای قضایی

تبیین تأثیر مؤلفه‌های معماری بر کاهش استرس و ارتقای آرامش روانی مراجعان در فضاهای تنش‌زای قضایی

پردیس فرشباف‌آذریان1

1) دانش‌آموختۀ مهندسی معماری‌اسلامی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنراسلامی تبریز، تبریز، ایران -

کد IOI مقاله : AAHF-ABGBZD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    فضاهای قضایی به واسطۀ ماهیت ساختاری و کارکردی خود، همواره به‌عنوان محیط‌هایی تنش‌زا شناخته می‌شوند که ادراک محیطی و الگوهای رفتاری مراجعان را تحت‌تأثیر فشارهای روانی جدی قرار می‌دهند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش مؤلفه‌های معماری در تقلیل استرس و ارتقای سطح آرامش روانی کاربران، ضرورت بازتعریف کالبد دادگاه را به‌مثابۀ بستری برای القای حس‌عدالت و مردم‌سالاری موردواکاوی قرار داده است که با اتخاذ رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر پیوند گسست‌ناپذیر میان محیط و رفتار، به تحلیل چگونگی تعامل میان متغیرهای کالبدی و مفاهیم غیرکالبدی، از طریق بررسی مصادیق مرتبط می‌پردازد. یافته‌ها حاکی از آن است که نظام ادراک بصری با میانجی‌گری روان‌شناسی محیطی، نقشی کلیدی در بازخوانی مفاهیم انتزاعی در ذهن مخاطب ایفاء کرده و سازمان‌دهی هوشمندانۀ عناصر معماری می‌تواند به‌طور معناداری از بار روانی محیط‌های قضایی بکاهد. درنتیجه، معماری عادلانه تنها در گرو پاسخ‌گویی به نیازهای فیزیکی نیست، بلکه با تلفیق هنر و فن و بهینه‌سازی کیفیت‌های فضایی، می‌توان فضایی خلق کرد که ضمن حفظ اقتدار قانونی، کرامت انسانی مراجعان را صیانت نموده و آرامش روانی را به‌عنوان بخشی از فرایند عدالت‌خواهی بازتولید نماید.

کلمات کلیدی : فضاهای قضایی ادراک معماری استرس حس‌عدالت روان‌شناسی محیطی