نقش فرهنگسراها و سراهای محله در ارتقای سواد سلامت روان شهروندان با تأکید بر مشاوره پیشگیرانه و حکمرانی سلامت‌محور شهری

نقش فرهنگسراها و سراهای محله در ارتقای سواد سلامت روان شهروندان با تأکید بر مشاوره پیشگیرانه و حکمرانی سلامت‌محور شهری

معصومه صالح آبادی1

1) لیسانس مشاوره و راهنمایی، دانشگاه تربیت معلم تهران ( نام فعلی دانشگاه خوارزمی) کارشناس امور اجتماعی و فرهنگی ناحیه ۳

کد IOI مقاله : AAHF-ABGCHA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    سلامت روان شهروندان به یکی از ابعاد تعیین‌کننده کیفیت زندگی شهری، تاب‌آوری اجتماعی، اعتماد عمومی و کارآمدی خدمات محلی تبدیل شده است. با وجود گسترش خدمات تخصصی روان‌شناسی و روان‌پزشکی، بخش قابل توجهی از نیازهای سلامت روان در سطح پیشینی، آموزشی، اجتماعی و محله‌ای شکل می‌گیرد؛ جایی که شهروندان پیش از ورود به مسیر درمان، با نشانه‌های اولیه اضطراب، فرسودگی، تعارض خانوادگی، تنهایی، فشارهای اقتصادی، خشونت ارتباطی یا ناتوانی در تصمیم‌گیری مواجه می‌شوند. این مقاله با رویکرد مرور روایی ساختاریافته، نقش فرهنگسراها و سراهای محله را در ارتقای سواد سلامت روان شهروندان با تأکید بر مشاوره پیشگیرانه بررسی می‌کند. هدف مقاله آن است که نشان دهد این نهادهای شهری چگونه می‌توانند از سطح برگزاری کلاس‌های پراکنده فراتر روند و به زیرساختی محله‌محور برای آموزش، غربالگری اولیه، ارجاع ایمن، کاهش انگ اجتماعی و تقویت مهارت‌های زندگی تبدیل شوند. برای این منظور، ادبیات مرتبط با سواد سلامت روان، سلامت شهری، مداخلات اجتماع‌محور، تجویز اجتماعی، کمک‌های اولیه سلامت روان، حکمرانی سلامت‌محور و تجربه‌های عملی شهرداری‌ها بررسی و به‌صورت انتقادی و مفهومی سنتز شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اثربخشی فرهنگسراها و سراهای محله در این حوزه به سه شرط وابسته است: نخست، تعریف روشن مرز میان آموزش و مشاوره پیشگیرانه با درمان تخصصی؛ دوم، ایجاد سازوکار ارجاع، نظارت حرفه‌ای، محرمانگی داده‌ها و همکاری بین‌بخشی؛ و سوم، طراحی برنامه‌ها بر اساس نیازسنجی محله‌ای، گروه‌های هدف، عدالت دسترسی و ارزیابی پیامدها. مقاله در پایان، چارچوب اجرایی چندسطحی برای پیاده‌سازی برنامه ارتقای سواد سلامت روان در مدیریت شهری پیشنهاد می‌کند. سهم اصلی مقاله، انتقال بحث سلامت روان از حوزه صرفاً درمانی به حوزه حکمرانی شهری، آموزش شهروندی و ظرفیت‌سازی محله‌ای است.

کلمات کلیدی : سواد سلامت روان فرهنگسرا سرای محله مشاوره پیشگیرانه سلامت شهری حکمرانی شهری تجویز اجتماعی مدیریت شهری