الگوهای مشاوره محله‌محور شهرداری برای کاهش تنهایی اجتماعی سالمندان از طریق تجویز اجتماعی: مرور ساختاریافته ادبیات و ارائه چارچوب اجرایی پیشنهادی

الگوهای مشاوره محله‌محور شهرداری برای کاهش تنهایی اجتماعی سالمندان از طریق تجویز اجتماعی: مرور ساختاریافته ادبیات و ارائه چارچوب اجرایی پیشنهادی

معصومه صالح آبادی1

1) لیسانس مشاوره و راهنمایی، دانشگاه تربیت معلم تهران ( نام فعلی دانشگاه خوارزمی) کارشناس امور اجتماعی و فرهنگی ناحیه ۳

کد IOI مقاله : AAHF-ABGCHB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    تنهایی اجتماعی سالمندان صرفاً تجربه‌ای فردی یا عاطفی نیست، بلکه برآیند تعامل میان تغییرات جمعیتی، ضعف شبکه‌های حمایتی، کیفیت محیط محله، دسترسی به خدمات شهری، هنجارهای مشارکت اجتماعی و ظرفیت نهادی نظام‌های محلی است. در سال‌های اخیر، «تجویز اجتماعی» به‌عنوان رویکردی غیرپزشکی برای پیوند دادن افراد با منابع اجتماعی، فرهنگی، داوطلبانه و محله‌ای، در ادبیات سلامت عمومی و سیاست اجتماعی جایگاه ویژه‌ای یافته است. با این حال، بخش مهمی از مطالعات موجود بر نظام مراقبت اولیه، پزشکان عمومی و پیوندیاران اجتماعی متمرکز بوده و ظرفیت شهرداری‌ها در طراحی مشاوره محله‌محور برای کاهش تنهایی سالمندان کمتر به‌صورت تحلیلی بررسی شده است. هدف این مقاله، مرور ساختاریافته و انتقادی ادبیات مربوط به تنهایی اجتماعی سالمندان، شهر دوستدار سالمند، مشاوره محله‌محور و تجویز اجتماعی، و استخراج چارچوبی اجرایی برای شهرداری‌هاست. روش مقاله، مرور ساختاریافته انتقادی با منطق دامنه‌ای و سنتز روایتی ـ تفسیری است. ادبیات بین‌المللی و فارسی منتشرشده در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶، همراه با منابع نظری کلاسیک، بر اساس پایگاه‌هایی مانند Scopus، Web of Science، PubMed، ScienceDirect، Springer، Wiley، Taylor & Francis، Google Scholar، SID، Magiran و Civilica در قالب پروتکل پیشنهادی مرور بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مداخلات مؤثرتر معمولاً چندمؤلفه‌ای، گروه‌محور، متناسب با ترجیحات سالمند، مبتنی بر دارایی‌های محله و همراه با پیگیری مداوم هستند. در مقابل، شواهد مربوط به اثربخشی علی تجویز اجتماعی هنوز ناهمگن، روش‌شناختی و وابسته به زمینه است. مقاله حاضر با ترکیب رویکرد شهر دوستدار سالمند، مدل‌های تجویز اجتماعی و مشاوره محله‌محور، چارچوبی هفت‌مرحله‌ای پیشنهاد می‌کند که از شناسایی فعال سالمندان در معرض تنهایی آغاز می‌شود و به نسخه اجتماعی مشترک، همراهی پیوندیار، پایش عدالت محله‌ای و بازتنظیم خدمات ختم می‌گردد. نتیجه مقاله آن است که شهرداری‌ها، در صورت برخورداری از سازوکار ارجاع، نیروی انسانی آموزش‌دیده، نقشه دارایی‌های محله و نظام ارزیابی پیامد، می‌توانند حلقه نهادی مغفول میان سلامت، رفاه و مشارکت اجتماعی سالمندان باشند.

کلمات کلیدی : تنهایی اجتماعی سالمندان تجویز اجتماعی مشاوره محله‌محور شهرداری شهر دوستدار سالمند پیوندیار اجتماعی مشارکت اجتماعی سلامت اجتماعی