واکاوی مؤلفه‌های هویت‌بخش معماری اسلامی-ایرانی در شهرسازی اسلامی و ایرانی

واکاوی مؤلفه‌های هویت‌بخش معماری اسلامی-ایرانی در شهرسازی اسلامی و ایرانی

فرزانه هوشمند1 شیرین طغیانی2

1) دانشجوی دکتری شهرسازی
2) استاد یار گروه شهرسازی

کد IOI مقاله : AAHF-ABHAHH
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    معماری و شهرسازی اسلامی-ایرانی، برآمده از بستری چندهزارساله از تعامل جهان‌بینی توحیدی، ارزش‌های فرهنگی ایرانی، و ضرورت‌های اقلیمی-اجتماعی است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-تفسیری و با استناد به شواهد تاریخی، نظری و تطبیقی، در پی واکاوی مؤلفه‌های هویت‌بخش این میراث کالبدی-معنایی در ابعاد مختلف شهرسازانه است. پرسش اصلی پژوهش این است: کدام مؤلفه‌های کالبدی، فضایی، معنایی و اجتماعی، هویت متمایز شهرسازی اسلامی-ایرانی را شکل داده و در برابر گذار زمان پایدار مانده‌اند؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هویت این الگوی شهری در قالب ده مؤلفه اصلی قابل صورت‌بندی است: توحید فضایی، درون‌گرایی، سلسله‌مراتب مقدس، جهت‌گیری قبله‌محور، یکپارچگی کارکرد و معنا در بازار، خودکفایی محله‌ای، هندسه مقدس، زیبایی‌شناسی باطنی، سازگاری اقلیمی هوشمند و معناداری آب. مقاله همچنین چالش‌های هویتی معاصر و الگوهای احیاء در شهرسازی امروز را واکاوی می‌کند.

کلمات کلیدی : معماری اسلامی ایرانی شهرسازی اسلامی هویت شهری مؤلفه‌های هویت‌بخش درون‌گرایی بازار اسلامی محله سنتی