سنجش تأثیر فضاهای گذار تعاملی بر بهبود سالمت روان در سالمندان

سنجش تأثیر فضاهای گذار تعاملی بر بهبود سالمت روان در سالمندان

داود برومندپور1 سارا سوهانگیر2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
2) دکترای معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد پرند

کد IOI مقاله : AAHF-ABHCFK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    با توجه به روند فزایندهی پیری جمعیت در ایران، ارتقای سالمت روان و کیفیت زندگی سالمندان به یک دغدغهی اساسی تبدیل شده است. علیرغم این ضرورت، طراحیهای فضایی موجود در محیطهای شهری، پاسخگوی نیازهای روانی و اجتماعی این گروه سنی نیست و اغلب، فضاهای گذار روزمره، فاقد ویژگیهای تعاملی و حمایتی الزم هستند؛ وضعیتی که خود زمینهساز بروز اضطراب، انزوا و کاهش حس تعلق در سالمندان میشود. در حالی که مطالعات پیشین عمدتاً به جنبههای کالن چالشهای دوران سالمندی یا طراحیهای کلی فضاهای عمومی پرداختهاند و تحقیقات اندکی به طور خاص بر نقش فضاهای گذار تعاملی در ارتقای سالمت روان سالمندان متمرکز بودهاند، یافته های میدانی این پژوهش نشان میدهد که سالمندان در فضاهای گذار فاقد طراحی مناسب، اضطراب بیشتری را تجربه کرده و تمایل کمتری به تعامالت اجتماعی نشان میدهند. این مشاهدات، انگیزهی اصلی برای واکاوی عمیقتر پتانسیل این فضاها بوده است؛ لذا، این تحقیق به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه »فضاهای گذار تعاملی« با ویژگیهای بصری، ارگونومیک و حمایتی طراحیشده، میتوانند بر سالمت روان )شامل کاهش اضطراب، افزایش حس امنیت و تعلق( سالمندان در محیطهای شهری ایران تأثیرگذار باشند؟ انتظار میرود طراحی فضاهای گذار تعاملی با رویکرد انسانمحور، منجر به کاهش محسوس سطوح اضطراب، افزایش حس امنیت و تعلق، و بهبود کلی سالمت روان سالمندان شود. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی ویژگیهای کلیدی این فضاها، بررسی رابطهی میان مؤلفههای طراحی و شاخصهای سالمت روان، و در نهایت، ارائه راهکارهای عملیاتی برای خلق محیطهای زیست سالمند-دوست و پاسخگوتر برای سالمندان و همراهانشان است. در نهایت، انتظار میرود نتایج این مطالعه، عالوه بر غنی کردن دانش موجود، به درک عملیاتی و کاربردی از مداخالت فضایی ساده اما مؤثر یاری رساند.

کلمات کلیدی : فضاهای گذار تعاملی روانشناسی محیطی طراحی شهری سالمندمحور حس تعلق مکانی ارگونومی محیطی محیطهای درمانگر روان نژندی