تدوین چارچوب مفهومی محله سالمندمحور مبتنی بر رویکرد شهر ۱۵ دقیقه‌ای

تدوین چارچوب مفهومی محله سالمندمحور مبتنی بر رویکرد شهر ۱۵ دقیقه‌ای

پریسا قبادی1 اسماعیل فریادی2

1) استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2) کارشناسی شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABHDCK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رشد جمعیت سالمند در دهه‌های اخیر، توجه به نیازهای محیطی این گروه را به یکی از دغدغه‌های اصلی برنامه‌ریزی شهری تبدیل کرده است. رویکرد شهر ۱۵ دقیقه‌ای نیز با تأکید بر نزدیکی خدمات، پیاده‌مداری و تنوع کاربری، ظرفیت قابل‌توجهی برای پاسخ‌گویی به همین نیازها دارد؛ با این حال، بررسی ادبیات موجود نشان می‌دهد این دو حوزه تاکنون عمدتاً به‌صورت مستقل بررسی شده‌اند. هدف پژوهش حاضر، تدوین چارچوبی مفهومی برای ارزیابی، بازطراحی و طراحی محلات سالمندمحور است؛ چارچوبی که از تلفیق اصول شهر ۱۵ دقیقه‌ای و مؤلفه‌های محیط‌های سالمندمحور به دست می‌آید. این پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعه‌ای و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی است؛ داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و مرور نظام‌مند ادبیات گردآوری و با تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. یافته‌ها هم‌پوشانی مفهومی قابل‌توجهی میان نظریه‌های سالمندی و اصول شهر ۱۵ دقیقه‌ای را نشان داد. بر این مبنا، چارچوبی مفهومی در نه بعد دسترسی، تحرک، کاربری، امنیت، آسایش، مشارکت اجتماعی، سلامت، شمول اجتماعی و فناوری تدوین شد که مبنای توسعه‌ی زیرمؤلفه‌ها و سنجه‌های متناسب با هر یک از سه کاربرد ارزیابی، بازطراحی و طراحی محلات را فراهم می‌کند. نتایج نشان می‌دهد شهر ۱۵ دقیقه‌ای می‌تواند زمینه‌ساز تحقق الزامات محلات سالمندمحور باشد، و چارچوب پیشنهادی، مبنایی مفهومی برای سنجش بهبود و توسعه این‌گونه محلات ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : شهر 15 دقیقه ای طراحی شهری محله سالمند محور پیاده مداری دسترسی