مرور انتقادی پهپادهای عامل‌محور، SLAM و فتوگرامتری بلادرنگ برای نقشه‌برداری اضطراری در محیط‌های فاقد GNSS

مرور انتقادی پهپادهای عامل‌محور، SLAM و فتوگرامتری بلادرنگ برای نقشه‌برداری اضطراری در محیط‌های فاقد GNSS

امید غفای علی آباد1

1) استادیادر گروه نقشه برداری، دانشکده مهندسی دانشگاه زنجان

کد IOI مقاله : AAHF-ABHDDB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    نقشه‌برداری اضطراری در محیط‌های فاقد یا مختل از GNSS با مسئله‌ای دوگانه روبه‌روست: از یک سو تیم‌های مدیریت بحران به نقشه‌هایی سریع، قابل اعتماد و عملیاتی نیاز دارند، و از سوی دیگر زیرساخت‌های متعارف تعیین موقعیت، ارتباطات و پردازش در همان لحظه‌ای که بیشترین نیاز به آن‌ها وجود دارد، معمولاً دچار اختلال می‌شوند. ادبیات علمی سه مسیر نسبتاً مستقل را برای پاسخ به این مسئله دنبال کرده است: پهپادهای عامل‌محور و چندعاملی برای خودمختاری و تقسیم مأموریت، SLAM و ناوبری دیداری ـ اینرسیایی برای مکان‌یابی در غیاب GNSS، و فتوگرامتری بلادرنگ یا نزدیک‌بلادرنگ برای تولید محصولات مکانی سریع. با وجود پیشرفت چشمگیر هر سه مسیر، شکاف اصلی در پیوند عملیاتی میان آن‌ها قرار دارد؛ بسیاری از مطالعات یا بر دقت هندسی تمرکز کرده‌اند یا بر پایداری ناوبری یا بر هماهنگی ناوگان، اما کمتر پژوهشی این سه سطح را در یک زنجیره تصمیم‌پذیر اضطراری تحلیل کرده است. این مقاله یک مرور ساختاریافته ـ انتقادی بر ادبیات منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ ارائه می‌کند. راهبرد مرور بر منطق PRISMA استوار است، اما به‌دلیل نبود داده شمارشی واقعی از غربالگری، فرایند به‌صورت پروتکل روش‌شناختی گزارش شده و از ارائه آمار ساختگی پرهیز شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادبیات موجود از «پهپاد به‌مثابه سکوی تصویربرداری» به سوی «پهپاد به‌مثابه عامل ادراکی ـ تصمیم‌ساز» حرکت کرده است. با این حال، ناهمگنی داده‌ها، ضعف ارزیابی میدانی در سناریوهای واقعی بحران، کمبود معیارهای مشترک برای سنجش دقت ـ تأخیر ـ قابلیت اعتماد، و جدایی میان نقشه‌برداری و تصمیم‌سازی همچنان محدودیت‌های اصلی محسوب می‌شوند. مقاله در پایان، چارچوبی تلفیقی پیشنهاد می‌کند که در آن عامل‌محوری، SLAM، فتوگرامتری بلادرنگ، کنترل کیفیت و تصمیم عملیاتی در یک معماری چندلایه به هم متصل می‌شوند.

کلمات کلیدی : پهپاد عامل‌محور slam فتوگرامتری بلادرنگ محیط فاقد gnss نقشه‌برداری اضطراری ناوبری دیداری ـ اینرسیایی مدیریت بحران چندعاملی