تأثیر فورس ماژور و شرایط پیش‌بینی‌نشده بر تعهدات پیمانکار در قراردادهای بلندمدت زیرساختی

تأثیر فورس ماژور و شرایط پیش‌بینی‌نشده بر تعهدات پیمانکار در قراردادهای بلندمدت زیرساختی

زهرا داوری1 مهدی فضیلتی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد گرایش مدیریت ساخت - دانشگاه آزاد اسلامی واحدنجف آباد-
2) گروه ﻣﻬﻨﺪسﻋﻤﺮان، واﺣﺪ ﻧﺠﻒ آباد، داﻧﺸگاه آزاد اﺳﻼﻣﯽ، ﻧﺠﻒ آﺑﺎد،ایران- مرکز تحقیقات توسعه پایدار درمهندسی عمران، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABHEBK
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    قراردادهای بلندمدت زیرساختی، به دلیل دوره اجرای طولانی و پیچیدگی فنی و مالی، در معرض وقوع رویدادهای غیرقابل‌پیش‌بینی و خارج از کنترل طرفین، از بلایای طبیعی و شیوع بیماری‌های فراگیر گرفته تا تحریم‌های بین‌المللی و تغییرات ناگهانی قوانین، قرار دارند. این نوشتار با رویکردی توصیفی-تحلیلی، مفهوم فورس ماژور و شرایط پیش‌بینی‌نشده و جایگاه آن‌ها را در نظام حقوقی ایران، به‌ویژه در مواد ۲۲۷ و ۲۲۹ قانون مدنی و ماده ۴۳ شرایط عمومی پیمان (نشریه ۴۳۱۱)، بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که فورس ماژور، برخلاف تعدیل آحاد بها که ابزار جبران نوسانات متعارف قیمت است، سازوکاری برای تعلیق موقت یا خاتمه تعهدات در برابر رویدادهای استثنایی و غیرقابل‌انتساب به پیمانکار فراهم می‌کند و آثار آن، از تمدید مدت پیمان و رفع مسئولیت خسارت تأخیر تا امکان خاتمه پیمان در صورت تداوم طولانی حادثه، متغیر است. با این حال، اثبات وقوع فورس ماژور، احراز رابطه سببیت میان رویداد و عدم امکان اجرای تعهد، و رعایت تکلیف اطلاع‌رسانی به‌موقع، از چالش‌های اصلی عملی این سازوکار در رویه داوری و حل اختلاف پیمانکاری ایران است. در پایان، با نگاهی تطبیقی به بند ۱۸ شرایط عمومی فیدیک و اصول قراردادهای تجاری بین‌المللی، راهکارهایی برای تنظیم دقیق‌تر و کارآمدتر بندهای فورس ماژور در قراردادهای زیرساختی ایران پیشنهاد شده است.

کلمات کلیدی : تعلیق پیمان حوادث قهری شرایط پیش‌بینی‌نشده شرایط عمومی پیمان فورس ماژور قراردادهای پیمانکاری زیرساختی