تحلیلی بر چگونگی بازآفرینی خانه‌های آسیب‌دیده از جنگ با تأکید بر هویت مکانی (مطالعه موردی: خانه‌های مسکونی شهر تهران)

تحلیلی بر چگونگی بازآفرینی خانه‌های آسیب‌دیده از جنگ با تأکید بر هویت مکانی (مطالعه موردی: خانه‌های مسکونی شهر تهران)

نازنین جبلی1 سارا سوهانگیر2

1) دانشجو کارشناسی ارشد معماری ، دانشکده معماری و شهرسازی ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
2) دکتری تخصصی معماری ، استادیار و عضو هییت علمی گروه معماری ، دانشکده معماری و شهرسازی ، واحد پرند دانشکاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABHEEG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    جنگ به‌عنوان یکی از عوامل دگرگون‌کننده محیط ساخته‌شده، افزون بر تخریب کالبدی بناها، پیوندهای هویتی، خاطره‌ای و عاطفی میان انسان و مکان را نیز دچار گسست می‌کند. در این میان، خانه‌های آسیب‌دیده از جنگ به دلیل نقش بنیادین خانه در شکل‌گیری زیست روزمره، حس تعلق و حافظه فردی و جمعی، جایگاهی فراتر از یک کالبد تخریب‌شده دارند. بااین‌حال، در بسیاری از فرایندهای بازسازی، مواجهه با این خانه‌ها عمدتاً به تخریب کامل و جایگزینی کالبدی یا رهاسازی و خروج از چرخه حیات شهری محدود می‌شود؛ رویکردهایی که می‌توانند به حذف لایه‌های معنایی و تضعیف هویت مکانی منجر شوند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل بازآفرینی خانه‌های آسیب‌دیده از جنگ با تأکید بر هویت مکانی و با مطالعه موردی شهر تهران انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، بررسی اسناد، تحلیل تجارب داخلی و خارجی بازسازی پس از جنگ و استخراج مؤلفه‌های مؤثر در بازآفرینی هویت‌محور است. یافته‌ها نشان می‌دهد بازآفرینی خانه‌های آسیب‌دیده می‌تواند رویکردی میانی میان تخریب کامل و حفظ منفعلانه باشد؛ رویکردی که از طریق بازطراحی هدفمند، امکان پاسخ‌گویی به نیازهای معاصر سکونت را در کنار حفظ و بازتفسیر نشانه‌های کالبدی، خاطره‌ای و هویتی فراهم می‌سازد. بر این اساس، بازآفرینی هویت‌محور می‌تواند به تداوم حافظه جمعی، تقویت حس تعلق و بازتعریف رابطه ساکنان با مکان کمک کند.

کلمات کلیدی : بازآفرینی خانه‌های مسکونی هویت مکانی حافظه جمعی آثار تخریب شده بازسازی