تاثیر معماری پایدار بر کیفیت زندگی ساکنان در سکونتگاه¬های غیررسمی شهری

تاثیر معماری پایدار بر کیفیت زندگی ساکنان در سکونتگاه¬های غیررسمی شهری

بهاره حقانی1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان/خوراسگان

کد IOI مقاله : AAHF-ABHFDD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رشد شتابان شهرنشینی در کشورهای در حال توسعه، سکونتگاه‌های غیررسمی را با چالش‌هایی چون کمبود زیرساخت، ناامنی کالبدی، فرسودگی مسکن و تخریب زیست‌محیطی مواجه ساخته است که همگی کیفیت زندگی ساکنان را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش مؤلفه‌های معماری پایدار در ارتقای کیفیت زندگی ساکنان این سکونتگاه‌ها، به پرسش کلیدی پاسخ می‌دهد که کدام یک از مؤلفه‌های معماری پایدار (کالبدی، محیطی و اجتماعی) بیشترین تأثیر را بر رضایتمندی سکونتی و پایداری زیستی دارند و مکانیسم این تأثیر چگونه است.روش پژوهش، توصیفی تحلیلی است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی شامل منابع علمی داخلی و خارجی گردآوری شده‌اند و برای عمق‌بخشی به یافته‌ها، برنامه‌ی بهسازی «فاویلا بایرو» در ریو دو ژانیرو به‌عنوان نمونهی موردی، با تأکید بر سه محور «بهبود فیزیکی»، «مشارکت اجتماعی» و «کارایی زیست‌محیطی» واکاوی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که از میان مؤلفه‌های معماری پایدار، سه عامل «آسایش حرارتی و تهویه طبیعی»، «ارتقای فضاهای عمومی مشارکتی» و «استفاده از مصالح بومی و کاهش مصرف انرژی» به‌ترتیب بیشترین همبستگی را با افزایش حس تعلق، سلامت روانی جسمی، امنیت ادراک‌شده و کاهش هزینه‌های خانوار دارند. همچنین نتایج تأکید می‌کند که مؤلفه‌های اجتماعی (مشارکت و بهسازی درجا) نقش میانجی‌گر در تبدیل بهبود کالبدی به ارتقای کیفیت زندگی ایفا می‌کنند. در نهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که معماری پایدار نه‌تنها از مسیر ارتقای کالبد و محیط، بلکه از طریق بازتعریف مناسبات اجتماعی فضایی، می‌تواند سکونتگاه‌های غیررسمی را به محیط‌هایی زیست‌پذیرتر، عادلانه‌تر و تاب‌آور تبدیل کند؛ ازاین‌رو، گنجاندن اصول معماری پایدار در برنامه‌های بهسازی، نه یک گزینه، بلکه یک الزام سیاست‌گذاری شهری است.

کلمات کلیدی : معماری پایدار کیفیت زندگی سکونتگاه های غیررسمی بهسازی درجا توسعه پایدار شهری