تحلیل رابطه بین کیفیت پیاده‌راه‌های شهری و میزان پیاده‌روی شهروندان تبریز

تحلیل رابطه بین کیفیت پیاده‌راه‌های شهری و میزان پیاده‌روی شهروندان تبریز

شادی رهبرصباغی1

1) دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه معماری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AAHF-ABHFDF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    پیاده‌راه‌های شهری به عنوان یکی از مهم‌ترین فضاهای عمومی، نقشی کلیدی در ارتقای کیفیت زندگی شهری، سلامت شهروندان و پایداری محیطی ایفا می‌کنند. با این حال، تحقق پیاده‌روی پایدار مستلزم وجود زیرساخت‌های باکیفیتی است که ابعاد مختلف کالبدی، عملکردی، امنیتی و زیست‌محیطی را به‌صورت هم‌زمان پوشش دهد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل رابطه بین کیفیت فضایی پیاده‌راه‌های شهری و میزان پیاده‌روی شهروندان در تبریز انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۶ نفر از کاربران سه پیاده‌راه شاخص تبریز که به‌صورت هدفمند با استراتژی حداکثر تنوع انتخاب شده بودند، جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار مکس کیودا در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. یافته‌ها نشان داد که ۶۷ کد اولیه به ۲۴ کد باز نهایی و ۶ مقوله محوری تقلیل یافت. نتایج نشان می‌دهد که ابعاد کالبدی و عملکردی به عنوان «عوامل جاذب» بیشترین تأثیر را بر میزان حضور دارند، در حالی که ابعاد امنیتی و زیست‌محیطی به عنوان «عوامل نگهدارنده» بر تداوم حضور و انگیزه تکرار پیاده‌روی تأثیر می‌گذارند. کیفیت روسازی و کمبود فضای سبز پربسامدترین کدهای باز شناسایی شدند. همچنین، پیاده‌راه‌های تبریز در پاسخگویی به نیازهای گروه‌های آسیب‌پذیر مانند سالمندان، کودکان و افراد دارای معلولیت با ضعف‌های جدی مواجه هستند. مدل پارادایمی پژوهش نشان می‌دهد که ضعف‌های موجود در ابعاد چهارگانه کیفیت، پدیده «کیفیت فضایی نامتوازن» را شکل داده و تحت تأثیر عوامل زمینه‌ای و مداخله‌گر، به پیامدهایی نظیر کاهش میزان حضور، تداوم و انگیزه پیاده‌روی می‌انجامد. این پژوهش با ارائه تمایز میان انگیزه ورود و انگیزه ماندن، درک جدیدی از رابطه چندبعدی کیفیت فضایی و رفتار پیاده‌روی ارائه می‌دهد که می‌تواند راهنمای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان شهری در ارتقای کیفیت پیاده‌راه‌ها و ترویج پیاده‌روی پایدار قرار گیرد.

کلمات کلیدی : کیفیت فضایی پیاده راه شهری میزان پیاده روی تحلیل محتوای کیفی