بررسی راهکارهای ارتقاء حضورپذیری بازار تاریخی تبریز با تأکید بر مشارکت شهروندان و مدیریت شهری

بررسی راهکارهای ارتقاء حضورپذیری بازار تاریخی تبریز با تأکید بر مشارکت شهروندان و مدیریت شهری

شادی رهبرصباغی1

1) دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه معماری، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AAHF-ABHFDG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    بازار تاریخی تبریز به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و ارزش‌مندترین بازارهای سرپوشیده جهان و میراث جهانی یونسکو، همواره کانون تعاملات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهر تبریز بوده است. بااین‌حال، این مجموعه در دهه‌های اخیر با کاهش چشمگیر حضورپذیری و افت تعاملات اجتماعی فرهنگی مواجه شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی است. جامعه آماری شامل خبرگان و ذی‌نفعان کلیدی مرتبط با بازار تاریخی تبریز شامل مدیریت شهری، میراث فرهنگی، شهرسازی، گردشگری و اصناف است که با روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. حجم نمونه بر اساس اصل اشباع نظری تعیین گردید و با انجام پانزده مصاحبه نیمه‌ساختاریافته به اشباع نظری رسید. داده‌ها پس از پیاده‌سازی، وارد نرم‌افزار مکس‌کیودا شده و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که کدهای اولیه متعددی از مصاحبه‌ها استخراج شد که در مرحله کدگذاری محوری در مقوله‌های اصلی شامل بازیگران کلیدی، موانع کالبدی، موانع مدیریتی، موانع اجتماعی فرهنگی، موانع اقتصادی، راهکارهای مدیریت شهری، راهکارهای مشارکت شهروندان، شرایط زمینه‌ای و پیامدهای ارتقاء حضورپذیری دسته‌بندی شدند. بر اساس یافته‌ها، مهم‌ترین موانع شناسایی‌شده به‌ترتیب عبارت‌اند از: نبود هماهنگی میان نهادهای متولی، فرسودگی تأسیسات زیربنایی و کمبود پارکینگ و مشکلات دسترسی. همچنین، مهم‌ترین راهکارهای اولویت‌دار از دیدگاه خبرگان شامل ایجاد هماهنگی بین‌نهادی و تشکیل ستاد ویژه بازار، مرمت و به‌سازی تأسیسات زیربنایی، ساماندهی دسترسی‌ها و ایجاد پارکینگ‌های طبقاتی و تدوین برنامه راهبردی جامع با مشارکت ذی‌نفعان بود. نتایج این پژوهش می‌تواند برای برنامه‌ریزان شهری، مدیران میراث فرهنگی، اصناف و سایر ذی‌نفعان در راستای احیای پویایی بازار تاریخی تبریز و تبدیل آن به یک فضای زیسته پویا با حضور فعال شهروندان مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : حضورپذیری بازار تاریخی شهر تبریز مشارکت شهروندان مدیریت شهری