تحلیل و ارزیابی ویژگی‌های کالبدی و معماری تیمچه اکبریان تهران (با تأکید بر حفاظت و احیای بناهای تاریخی)

تحلیل و ارزیابی ویژگی‌های کالبدی و معماری تیمچه اکبریان تهران (با تأکید بر حفاظت و احیای بناهای تاریخی)

پرهام رجب پور نیکو1 سیاوش درودیان2

1) دانشجوی کارشناسی، گروه معماری و مرمت، دانشکده عمران، معماری و شهرسازی ، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2) استادیار،گروه معماری و مرمت، دانشکده عمران، معماری و شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABHFKF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    تیمچه‌ها از مهم‌ترین عناصر کالبدی بازارهای تاریخی ایران محسوب می‌شوند که علاوه بر نقش اقتصادی، از ارزش‌های معماری، فضایی و فرهنگی قابل‌توجهی برخوردارند. با این حال، بسیاری از این بناها در اثر فرسودگی، تغییرات کالبدی و مداخلات غیراصولی، بخشی از اصالت و کارایی خود را از دست داده‌اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و ارزیابی ویژگی‌های کالبدی و معماری تیمچه اکبریان تهران و تبیین ظرفیت‌های آن در راستای حفاظت و احیای این بنای تاریخی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. داده‌های موردنیاز از طریق مطالعات اسنادی، بررسی‌های میدانی، برداشت معماری و مشاهده مستقیم گردآوری و بر اساس شاخص‌های کالبدی و معماری شامل سازمان فضایی، نظام سازه‌ای، مصالح، الگوی دسترسی، نورگیری، تزئینات و وضعیت آسیب‌های کالبدی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تیمچه اکبریان با برخورداری از سازمان فضایی منسجم، نظام سازه‌ای مبتنی بر طاق و قوس، استفاده از مصالح بومی، تناسبات معماری و تزئینات ارزشمند، از ظرفیت بالایی برای حفاظت و احیا برخوردار است. در مقابل، فرسودگی برخی عناصر سازه‌ای، تغییرات نامتناسب در فضاها، استهلاک مصالح و ضعف نگهداری، مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده ارزش‌های کالبدی و معماری این بنا به شمار می‌روند. بر این اساس، حفاظت مؤثر از تیمچه اکبریان مستلزم اجرای راهبردهای مبتنی بر مرمت اصولی، حفاظت پیشگیرانه، ساماندهی کاربری، نگهداری مستمر و مدیریت یکپارچه است که می‌تواند ضمن حفظ اصالت تاریخی و معماری بنا، زمینه بهره‌برداری پایدار از آن را فراهم سازد.

کلمات کلیدی : تیمچه اکبریان بازار تاریخی تهران تحلیل کالبدی معماری تاریخی حفاظت بناهای تاریخی احیای بناهای تاریخی