طراحی فضاهای عمومی شهری با رویکرد مناسب‌سازی دسترس‌پذیری ایمن برای معلولین جسمی_ حرکتی (مطالعه موردی: محدوده خیابان مدرس کرمانشاه)

طراحی فضاهای عمومی شهری با رویکرد مناسب‌سازی دسترس‌پذیری ایمن برای معلولین جسمی_ حرکتی (مطالعه موردی: محدوده خیابان مدرس کرمانشاه)

سید علی خانی یارعلی1 هادی رضایی راد2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی شهرسازی- گرایش طراحی شهری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، رایانامه:
2) استادیار، هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، رایانامه:

کد IOI مقاله : AAHF-ABHFKG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    شهر به عنوان بستر اصلی تعاملات اجتماعی و ساختارهای کالبدی، موظف به پاسخگویی فراگیر به نیازهای تمامی شهروندان، به ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر است. دسترس‌پذیری ایمن به فضاهای عمومی، پیش‌شرط بنیادین تحقق «عدالت فضایی» و شمول اجتماعی افراد دارای معلولیت جسمی ـ حرکتی به شمار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف «طراحی فضاهای عمومی شهری با رویکرد مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری ایمن برای معلولین جسمی ـ حرکتی» در محور بلوار مدرس کرمانشاه به عنوان یک شریان اصلی تجاری ـ خدماتی انجام شده است. روش پژوهش، کیفی با رویکرد تحلیل محتوای جهت‌دار و مبتنی بر مشاهدات میدانی سیستماتیک است. داده‌های تجربی حاصل از ۵۶ واحد مشاهده در محدوده مورد مطالعه، با استفاده از نرم‌افزار MaxQDA 24 کدگذاری و تحلیل شدند که روایی فرآیند با ضریب توافق کاپای کوهن ۰٫۸۱ به تأیید رسید. یافته‌های پژوهش حاصل از تحلیل ۴۲ کد باز، در قالب چهار مقوله محوری دسته‌بندی و تحلیل شدند: ۱) «کف‌سازی و پیوستگی پیاده‌روها» (با کدهای شاخصِ ناهمواری، تشتت مصالح و گسست مسیرهای نابینایان)، ۲) «رمپ و دسترسی به ساختمان‌ها» (شیب‌های غیراستاندارد، فقدان تجهیزات حفاظتی و تداخل با بستر حرکت)، ۳) «ایمنی تقاطع‌ها و عبور از خیابان» (فرسودگی علائم، پارک حاشیه‌ای مانع و عدم قطعیت در حق تقدم)، و ۴) «مبلمان شهری و عناصر مزاحم» (اشغال عرض مفید مسیر، اغتشاش فضایی و عدم تناسب ارگونومیک). نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مغایرت‌های کالبدی شدید با ضوابط طراحی همگانی در این محور، ضمن مخدوش کردن زنجیره حرکت مستقل معلولین، مانع از تحقق اهداف شهر هوشمند و انسان‌محور شده است. در نهایت، راهکارهای عملیاتی نظیر بهسازی روسازی، استانداردسازی رمپ ورودی کاربری‌ها، هوشمندسازی تقاطع‌ها (سیستم‌های صوتی و بصری) و انتقال مبلمان شهری به نوار تجهیزات ارائه شده است.

کلمات کلیدی : بلوار مدرس کرمانشاه دسترس‌پذیری ایمن فضاهای عمومی شهری طراحی فراگیر معلولین جسمی حرکتی مناسب‌سازی