ارزیابی تحلیلی بهبود رابطه انسان و فضا در معماری معاصر با رویکرد روانشناسی محیط (نمونه موردی:فرهنگسرای نیاوران)

ارزیابی تحلیلی بهبود رابطه انسان و فضا در معماری معاصر با رویکرد روانشناسی محیط (نمونه موردی:فرهنگسرای نیاوران)

کیانا مرادی سهی1 سارا سوهانگیر2

1) دانشجو کارشناسی ارشد معماری ، دانشکده معماری و شهرسازی ، واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
2) دکتری تخصصی معماری ، استادیار و عضو هییت علمی گروه معماری ، دانشکده معماری و شهرسازی ، واحد پرند دانشکاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABHFZE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    فضا همواره یکی از مفاهیم اساسی در معماری بوده و برای مدت طولانی موضوع مطالعاتی و مورد اهمیت قرار گرفته است و رویکردهای گوناگونی برای شناخت و طراحی آن شکل گرفته است. با این حال، در معماری معاصر و به‌ویژه در طراحی فضاهای فرهنگی، توجه صرف به جنبه‌های کالبدی دیگر پاسخگوی نیازهای کاربران نیست و ضرورت پرداختن به ابعاد انسانی فضا بیش از پیش احساس می‌شود. در این میان، رویکرد روانشناسی محیط با تأکید بر نحوه ادراک، احساس و رفتار انسان در فضا، زمینه‌ای را فراهم کرده است تا رابطه‌ی انسان و محیط، به‌ویژه در فضاهای فرهنگی، به شکلی عمیق‌تر مورد بررسی قرار گیرد. این موضوع در فضاهای فرهنگی، به‌عنوان بستر تعاملات اجتماعی و تجربه‌های جمعی، اهمیت زیادی پیدا می‌کند. در دهه‌های اخیر، در مطالعات گوناگون به بررسی تأثیرات فضا بر رفتار و احساسات انسان‌ها پرداخته شده است؛ به عنوان مثال، کوین لینچ در مباحث مرتبط با ادراک محیطی، بر خوانایی و تصویر ذهنی فضا تأکید داشته است. با این حال، تمرکز مستقیم بر تحلیل مؤلفه‌های روان‌شناختی در فضاهای فرهنگی معاصر همچنان نیازمند بررسی بیشتر است. از این‌رو، اهمیت این پژوهش در پرداختن به نقش این مؤلفه‌ها در ارتقای کیفیت فضاهای فرهنگی و بهبود تعامل انسان و محیط قابل طرح است. در این راستا، پژوهش درصدد پاسخگویی به سؤالات زیر است: چه عواملی بر رابطه انسان و فضا در فضاهای فرهنگی تأثیرگذارند؟ چگونه ویژگی‌های فضایی در این فضاها بر ادراک و رفتار کاربران اثر می‌گذارند؟ و نقش مؤلفه‌های روان‌شناختی در کیفیت فضاهای فرهنگی چیست؟ هدف اصلی این پژوهش، تحلیل و تبیین عوامل مؤثر بر ارتباط انسان و فضا با تأکید بر فضاهای فرهنگی است. روش پژوهش از نوع کیفی و تحلیلی می‌باشد. نتایج نشان می‌دهد که توجه به مؤلفه‌هایی مانند خوانایی فضایی، حس تعلق، هویت مکانی و مقیاس انسانی در طراحی فضاهای فرهنگی می‌تواند نقشی مؤثر در ارتقای کیفیت این فضاها و ایجاد تجربه‌ای مطلوب برای کاربران فراهم آورد. در نهایت، می‌توان گفت که بهره‌گیری آگاهانه از اصول روان‌شناسی محیط در طراحی فضاهای فرهنگی، به تقویت ارتباط انسان و محیط منجر خواهد شد.

کلمات کلیدی : روانشناسی محیط هویت مکانی مقیاس انسانی مولفه‌های روانشناختی فرهنگسرای نیاوران