پژوهشی در فلسفه ی محراب و نقاط اشتراک آرایه های گچبری محراب مساجد عصر سلاجقه(مطالعه ی مساجدجامع نائین،اردستان و نی ریز )

پژوهشی در فلسفه ی محراب و نقاط اشتراک آرایه های گچبری محراب مساجد عصر سلاجقه(مطالعه ی مساجدجامع نائین،اردستان و نی ریز )

الهام دیبا مقدم1

1) روه هنر، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABHGKZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    فرم جدید معماری و شیوه های تزئینی نو، معماری سلجوقیان را به نقطه عطفی در تاریخ معماری ایران تبدیل نموده است. از جمله عناصر تشکیل دهنده ی ساختمان مساجد، محراب است؛ هرچند که در منابع اسلامی سفارشی بر ساخت آن نیست. ماده ی بکار رفته در تزئین محراب های عهد سلجوقی، گچ بوده که به سادگی آسیب پذیر است؛ اما همچنان گچبری هایی که با اشکال طبیعی، تجریدی، انتزاعی و سمبلیک زینت بخش محرابها، ستونها و دیوارهای مساجد هستند، زیبا و چشم نوازند. این پژوهش با این سوال آغاز شد که فلسفه ی ساخت محراب چیست و چه مشابهت هایی در عناصر تزئینی محراب مساجد عصر سلجوقی( جامع نائین، اردستان و نی ریز) می توان یافت؟ این تحقیق با شیوه ی توصیفی- تحلیلی انجام پذیرفته و در نهایت این نتیجه حاصل شد: محراب هم به لحاظ عرفانی و هم دینی مکانی مقدس و بخشی مهم در مساجد می باشد؛ لذا هنرمندان و صنعتگران برای جلوه ی بیشتر این مکان خاص، اوج هنر و توان خود را بکار بستند. عناصر طبیعی نیز در تزئینات گچبری برخی مساجد مانند جامع نائین هنوز پابرجاست؛ در حالیکه در دو مسجد نی ریز و اردستان تزئینات تجریدی و انتزاعی شکل گرفته و کامل شدند.

کلمات کلیدی : محراب مسجد جامع نائین مسجد جامع اردستان مسجد جامع نی ریز تزئینات محراب