راهبردهای طراحی پارک‌های شهری دوستدار کودک بر پایه ترجیحات محیطی کودکان؛ مطالعه موردی: منطقه ۶ شهر شیراز

راهبردهای طراحی پارک‌های شهری دوستدار کودک بر پایه ترجیحات محیطی کودکان؛ مطالعه موردی: منطقه ۶ شهر شیراز

علیرضا چناری1 مهدیه پژوهان فر2

1) کارشناسی ارشد مهندسی معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران -
2) استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه گلستان، گرگان،

کد IOI مقاله : AAHF-ABHHZC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    امروزه الگوهای سبک زندگی کم‌تحرک در کودکان، ضرورت توجه به پتانسیل فضاهای عمومی به ویژه پارک‌های شهری را دوچندان کرده است. هدف این پژوهش، تدوین راهبردهای طراحی پارک‌های شهری دوستدار کودک با تمرکز بر ارتقای فعالیت بدنی کودکان ۸ تا ۱۲ سال در منطقه ۶ شهر شیراز است. روش تحقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و گردآوری داده‌ها به صورت ترکیبی از مطالعات کتابخانه‌ای و برداشت‌های میدانی انجام گرفته است. ابزار سنجش تحقیق، پرسش‌نامه‌ای مصور و متنی است که ترجیحات کالبدی و الگوهای رفتاری کودکان را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. حجم نمونه آماری شامل ۲۱۰ کودک ساکن در منطقه ۶ شیراز است که به روش نمونه‌گیری هدفمند در دسترس انتخاب شده‌اند. پایایی ابزار پژوهش با سنجش آلفای کرونباخ به میزان ۰/۷۲۱ تایید گردید. بر اساس رتبه‌بندی ترجیحات، «سرسره‌های غول‌پیکر» (با میانگین ۳/۹۱) و «بازی‌های آبی تعاملی» (با میانگین ۳/۹۰) بالاترین جذابیت را برای کودکان داشتند. تحلیل عاملی اکتشافی، ۱۶ ویژگی مورد بررسی را در قالب پنج مؤلفه «بازی‌های شاخص»، «تعامل جمعی عظیم»، «استراحت و سلامت»، «بازی مانع‌محور» و «حرکت دوار» دسته‌بندی کرد که در مجموع ۵۹/۸۲ درصد از واریانس کل را تبیین می‌کنند. بررسی تفاوت‌های جنسیتی نشان داد که پسران به‌طور معناداری به فضاهای چالش‌برانگیز (نظیر مسیر مانع، جایی برای بالارفتن، فضای پارکور و مسیر دوچرخه‌سواری) گرایش دارند، در حالی‌که دختران تنها در ترجیح فضای سایه برای نشستن برتری معنادار نشان دادند. همچنین دفعات مراجعه و مدت زمان حضور در پارک با سطح فعالیت بدنی کودکان ارتباط معنادار داشتند (p<۰٫۰۰۱)، در حالی‌که سن و جنسیت با سطح کلی فعالیت بدنی ارتباط معناداری نشان ندادند. در نهایت، بر پایه یافته‌های تجربی تحقیق، احکام کالبدی و راهبردهای طراحی معماری منظر جهت افزایش ماندگاری و تحرک کودکان در پارک‌های شهری تبیین گردید.

کلمات کلیدی : پارک شهری کودک‌محور فعالیت بدنی ترجیحات محیطی منطقه ۶ شیراز