تحلیلی بر تأثیر مؤلفه‌های روان‌شناسی محیطی بر ارتقاء حس آرامش در طراحی فضاهای اقامتی گردشگری (مطالعه موردی: شهر لاهیجان)

تحلیلی بر تأثیر مؤلفه‌های روان‌شناسی محیطی بر ارتقاء حس آرامش در طراحی فضاهای اقامتی گردشگری (مطالعه موردی: شهر لاهیجان)

سیده سُرور پوراشرف رودبنه1 میلاد اجلالی دیز2

1) گروه معماری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران
2) گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABHKBZ
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    در زندگی پرشتاب و پرتنش امروزی، نیاز به فضاهایی برای آرامش و بازتوانی روانی بیش از گذشته احساس می‌شود. در این میان، طراحی فضاهای توریستی و تفریحی می‌تواند نقش مهمی در ارتقاء سلامت روان ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر ایجاد حس آرامش در چنین فضاهایی، به بررسی ابعاد مختلف روان‌شناسی محیط پرداخته است. ابتدا مؤلفه‌های کلیدی مرتبط با آرامش شناسایی شدند و سپس با بهره‌گیری از روش تحلیل دیمتل فازی، روابط بین آن‌ها مورد تحلیل قرار گرفت. روش دیمتل فازی به دلیل قابلیت درک روابط متقابل و مدل‌سازی عدم قطعیت، ابزار مناسبی برای تحلیل مسائل پیچیده در محیط‌های طراحی به شمار می‌رود. یافته‌ها نشان می‌دهد که محیط روان‌شناختی با وزن نهایی 0.395 بیشترین نقش را در ایجاد حس آرامش دارد؛ عواملی مانند کاهش تنش، حس امنیت و استقلال روانی در این زمینه اثرگذارند. محیط فیزیکی با وزن 0.346 در رتبه دوم قرار دارد که اهمیت طراحی مطلوب فضای سبز، نورپردازی و عایق صوتی را نمایان می‌سازد. محیط اجتماعی نیز با وزن 0.26 کمترین تأثیر را دارد، اگرچه نقش عواملی چون حس تعلق و تعامل اجتماعی را نمی‌توان نادیده گرفت. نتایج این پژوهش تأکید دارد که طراحان فضاهای گردشگری باید توجه ویژه‌ای به مؤلفه‌های روان‌شناختی و فیزیکی داشته باشند. بهره‌گیری از ابزارهایی مانند دیمتل فازی نیز می‌تواند به تصمیم‌گیری بهینه در طراحی محیط‌های آرامش‌بخش کمک کند.

کلمات کلیدی : روان‌شناسی محیطی حس آرامش فضاهای توریستی تفریحی طراحی انسان‌محور