مؤلفه‌های کالبدی خوانایی محیط و نقش آن‌ها در ارتقاء ادراک فضایی و کاهش سردرگمی کاربران

مؤلفه‌های کالبدی خوانایی محیط و نقش آن‌ها در ارتقاء ادراک فضایی و کاهش سردرگمی کاربران

لیلا بهاری1 مریم سادات رضوی پور2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری ، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران
2) گروه معماری، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABHKGA
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    خوانایی محیط یکی از مفاهیم بنیادین در حوزه طراحی معماری و فضاهای شهری است که نقش تعیین‌کننده‌ای در ادراک فضایی کاربران و نحوه جهت‌یابی آنان ایفا می‌کند. فضاهای عمومی بزرگ و پیچیده، در صورتی که از ساختاری نامنظم و عناصر فضایی نامشخص برخوردار باشند، می‌توانند به سردرگمی کاربران، افزایش زمان جست‌وجوی مسیر و کاهش کیفیت تجربه فضایی بینجامند. با توجه به این اهمیت، پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش خوانایی محیط در کاهش سردرگمی فضایی و تسهیل فرآیند جهت‌یابی در فضاهای عمومی انجام شده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و به روش مطالعه کتابخانه‌ای، مبانی نظری و پیشینه مرتبط با خوانایی محیط، ادراک فضایی و جهت‌یابی را بررسی و تحلیل کرده و مؤلفه‌های کالبدی مؤثر بر خوانایی محیط را شناسایی نموده است. یافته‌ها نشان می‌دهد سازماندهی فضایی منسجم، مسیرهای قابل تشخیص، نشانه‌های شاخص، دیدپذیری مناسب و تمایز فضایی از مهم‌ترین عوامل ارتقای خوانایی محیط به شمار می‌روند؛ مؤلفه‌هایی که با تسهیل شکل‌گیری نقشه ذهنی کاربران، درک بهتر ساختار فضایی و سهولت جهت‌یابی را ممکن می‌سازند. نتایج پژوهش مؤید آن است که تقویت مؤلفه‌های خوانایی در طراحی فضاهای عمومی می‌تواند سردرگمی کاربران را کاهش داده، کارایی حرکت در محیط را افزایش دهد و تجربه فضایی آنان را بهبود بخشد.

کلمات کلیدی : خوانایی محیط ادراک فضایی جهت‌یابی سردرگمی فضایی فضاهای عمومی