تحلیل جایگاه رنگ در لباس درباریان قاجار

تحلیل جایگاه رنگ در لباس درباریان قاجار

سید علی اکبر سیدی1 سعیده ستاری2

1) استاد یار دانشکده هنر و معماری دانشگاه
2) دانشجوی کارشناسی ارشدناپیوسته طراحی پارچه و لباس،آموزش عالی آپادانا

کد IOI مقاله : AAHF-ABHKGC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    چکیده: بیان مسئله: رنگ به‌عنوان یکی از عناصر بنیادین هنرهای تجسمی، جایگاهی ویژه در پوشاک اقوام مختلف دارد. زیبایی شناسی و رمز گرایی کارکرد های پایداری است که در هر دوره به نحوی مورد استفاده هنرمندان این رشته بوده است. این دو وجه در لباس قاجار نمودی دوچندان می یابد لذا رنگ نه‌تنها کارکردی زیبایی شناسانه بلکه نقشی نمادین، هویتی و نمایشی در بازنمایی قدرت، طبقه اجتماعی و ساختار فرهنگی ایفا می نماید. در پوشاک قاجار بررسی نظام‌مند کارکردها، معانی و الگوهای رنگی کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است که این مقاله سعی در مطالعه این ویژگیها در پوشاک قاجار دارد. هدف: هدف پژوهش، بررسی نقش رنگ در لباس‌های دربار قاجار و ارتباط آن با نمادگرایی، سلسله‌مراتب اجتماعی و هویت فرهنگی است. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و شیوه توصیفی– تحلیلی است. داده‌ها از منابع تاریخی، نقاشی‌ها، تصاویر و پوشاک باقی مانده از دربار گردآوری شده است. داده ها به صورت کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته تا ویژگیهای رنگ و جنبه های بیانی مختلف آنها بررسی و ارایه شوند. یافته ها: بررسی داده ها نشان می دهد که در لباس دربار قاجار، رنگ‌های غالب شامل قرمز، سبز، آبی، زرد و طلایی علاوه بر جنبه زیبایی‌شناختی و تزئینی، نقش نمادین و هویتی مهمی در نمایش قدرت، شکوه، منزلت اجتماعی و جایگاه افراد در سلسله‌مراتب دربار ایفا می‌کنند. پارچه‌های فاخر ابریشمی و مخملی دارای رنگ‌های درخشان و زنده بودند و پارچه‌های پشمی و پنبه‌ای، رنگ‌های مات و ملایم داشتند که بیشتر برای لباس‌های روزمره به کار می‌رفت. ترکیب رنگ‌ها و نقش‌ها گاهی به شکل متقارن و متوازن و گاهی به دلیل تنوع طرح و رنگ‌ها به صورت غیرقرینه مشاهده می‌شد و این تنوع بصری، علاوه بر زیبایی، بیانگر مقام، جایگاه اجتماعی و مناسبات رسمی افراد در دربار و بازتابی از فرهنگ، سلیقه و اصول زیبایی‌شناختی دوره قاجار بود.

کلمات کلیدی : دربار قاجار لباس رنگ نمادگرایی بیان هنری